SinhHieu.comSinh Hiệu
Tra cứu · Sinh Hiệu

Sinh hiệu tham khảo và điều cần lưu ý ở người cao tuổi

Người cao tuổi dùng chung khoảng tham khảo của người lớn nhưng cách đọc khác đi: sốt có thể kín đáo, huyết áp dễ tụt khi đứng dậy, mạch chịu ảnh hưởng của thuốc.

Khoảng tham khảo lúc nghỉ

Khoảng tham khảo áp dụng cho lúc nghỉ, lúc thức và không sốt. Các tài liệu chuyên môn nêu những khoảng hơi khác nhau; bác sĩ có thể đặt mức riêng cho từng người.

  • Mạch: khoảng 60–100 lần mỗi phút, như người lớn nói chung.
  • Nhịp thở: khoảng 12–20 lần mỗi phút; thở nhanh lên lúc nghỉ là dấu hiệu đáng để ý ở người cao tuổi.
  • Huyết áp: mốc tham khảo như người lớn, nhưng mục tiêu cụ thể thường được bác sĩ đặt riêng theo sức khoẻ chung và bệnh kèm theo.
  • Nhiệt độ: thân nhiệt nền thường thấp hơn người trẻ một chút, nên sốt có thể không cao.
  • SpO2: thường từ 95% trở lên; người có bệnh phổi mạn có thể được bác sĩ đặt mức riêng.

Đo ở tuổi này cần chú ý

  • Nếu hay choáng khi đứng dậy, hỏi bác sĩ về việc đo huyết áp cả lúc ngồi và sau khi đứng vài phút.
  • Mạch không đều gặp nhiều hơn ở tuổi này; đếm trọn một phút và ghi chú nếu thấy lúc nhanh lúc chậm.
  • Tay lạnh, móng dày làm máy đo SpO2 đọc sai; làm ấm tay và thử ngón khác.
  • Ghi kèm danh sách thuốc đang dùng, vì nhiều thuốc làm thay đổi mạch và huyết áp.

Khi nào không chờ đo lại

  • Lú lẫn mới xuất hiện, ngã, bỏ ăn hoặc mệt lả bất thường, kể cả khi không sốt.
  • Đau ngực, hồi hộp, choáng ngất.
  • Yếu liệt một bên, méo miệng, nói khó.
  • Khó thở, thở gắng sức, tím môi hoặc đầu chi.
  • Lơ mơ, khó đánh thức, co giật hoặc ngất.
  • Những trường hợp trên: gọi cấp cứu 115.

Điều con số không nói được

Ở người cao tuổi, thay đổi so với mức thường ngày của chính người đó có giá trị hơn việc so với bảng. Hãy ghi các số đo lúc khoẻ để có mốc so sánh, và báo bác sĩ khi thấy con số hoặc sinh hoạt khác hẳn mọi hôm.

Tra loại khác

Cách dùng

  1. Chọn nhóm tuổi của người được đo.
  2. So số đo với khoảng tham khảo, nhớ rằng khoảng này dành cho lúc nghỉ, lúc thức và không sốt.
  3. Đọc phần lưu ý cách đo của nhóm tuổi đó; nếu số đo lệch, đo lại đúng cách sau khi nghỉ vài phút.
  4. Ghi số đo, giờ đo và hoàn cảnh vào sổ để mang tới bác sĩ. Có dấu hiệu ở khung cảnh báo thì gọi cấp cứu thay vì đo lại.

Hỏi đáp

Vì sao mỗi nơi ghi một khoảng hơi khác nhau?

Các khoảng tham khảo được rút ra từ những nhóm người khác nhau và được làm tròn theo cách khác nhau, nên giữa các sách và các hướng dẫn luôn có chênh lệch nhỏ ở hai đầu. Điều đó không ảnh hưởng tới cách dùng: con số chỉ là điểm bắt đầu để để ý, không phải lằn ranh giữa khoẻ và bệnh.

Trẻ sốt hoặc vừa khóc thì có so với bảng được không?

Không nên. Sốt, khóc, vận động, sợ hãi đều làm mạch và nhịp thở tăng lên. Hãy đo lại khi trẻ đã yên, và nếu trẻ đang sốt thì ghi rõ nhiệt độ lúc đo để bác sĩ đọc con số trong đúng hoàn cảnh.

Vì sao bảng không ghi khoảng huyết áp cho trẻ em?

Huyết áp bình thường của trẻ phụ thuộc cùng lúc vào tuổi, giới và chiều cao, nên phải tra bằng bảng chuyên dụng và đo bằng băng quấn đúng cỡ. Việc này nên để bác sĩ nhi làm; con số đo ở nhà bằng máy người lớn dễ sai lệch.

Số đo nằm ngoài khoảng một chút thì có cần đi khám ngay?

Trước hết hãy đo lại đúng cách sau khi nghỉ. Nếu vẫn lệch nhưng người được đo tỉnh táo, ăn uống, sinh hoạt như thường thì ghi lại và hỏi bác sĩ trong lần khám gần nhất. Nếu lệch nhiều, lệch kéo dài, hoặc kèm biểu hiện bất thường thì đi khám sớm.

Công cụ khác của Sinh Hiệu

Công cụ khác