Sinh hiệu tham khảo của trẻ từ 1 tháng tới dưới 1 tuổi
Khoảng tham khảo lúc nghỉ của nhịp tim, nhịp thở, nhiệt độ và SpO2 ở trẻ nhũ nhi từ một tháng tới dưới một tuổi, kèm lưu ý khi đo.
Khoảng tham khảo lúc nghỉ
Khoảng tham khảo áp dụng cho lúc nghỉ, lúc thức và không sốt. Các tài liệu chuyên môn nêu những khoảng hơi khác nhau; bác sĩ có thể đặt mức riêng cho từng người.
- Nhịp tim lúc thức: khoảng 100–180 lần mỗi phút; lúc ngủ yên thấp hơn.
- Nhịp thở: khoảng 30–53 lần mỗi phút.
- Nhiệt độ: quanh 36,5–37,5 độ C; nhiều tài liệu coi từ khoảng 37,5–38 độ C trở lên là sốt, tuỳ vị trí đo.
- SpO2: thường từ 95% trở lên.
Đo ở tuổi này cần chú ý
- Đo khi trẻ yên, không khóc, không vừa bú xong.
- Đếm nhịp thở trọn 60 giây, vén áo để nhìn rõ ngực và bụng.
- Kẹp đo SpO2 của người lớn thường không vừa ngón tay trẻ và cho số sai; cần loại dành cho trẻ nhỏ.
Khi nào không chờ đo lại
- Trẻ dưới ba tháng tuổi có sốt: đưa đi khám ngay.
- Bỏ bú, nôn mọi thứ, tã khô nhiều giờ liền, li bì hoặc quấy khóc không dỗ được.
- Thở nhanh kèm rút lõm lồng ngực, thở rít, thở rên.
- Khó thở, thở gắng sức, tím môi hoặc đầu chi.
- Lơ mơ, khó đánh thức, co giật hoặc ngất.
- Những trường hợp trên: gọi cấp cứu 115.
Điều con số không nói được
Một con số nằm ngoài khoảng tham khảo chưa phải là bệnh, và một con số nằm trong khoảng cũng không bảo đảm trẻ ổn. Cách trẻ chơi, bú, ăn, nhìn và đáp lại người thân quan trọng không kém. Hãy ghi số đo cùng hoàn cảnh lúc đo và đưa bác sĩ xem.
Tra loại khác
Cách dùng
- Chọn nhóm tuổi của người được đo.
- So số đo với khoảng tham khảo, nhớ rằng khoảng này dành cho lúc nghỉ, lúc thức và không sốt.
- Đọc phần lưu ý cách đo của nhóm tuổi đó; nếu số đo lệch, đo lại đúng cách sau khi nghỉ vài phút.
- Ghi số đo, giờ đo và hoàn cảnh vào sổ để mang tới bác sĩ. Có dấu hiệu ở khung cảnh báo thì gọi cấp cứu thay vì đo lại.
Hỏi đáp
Vì sao mỗi nơi ghi một khoảng hơi khác nhau?
Các khoảng tham khảo được rút ra từ những nhóm người khác nhau và được làm tròn theo cách khác nhau, nên giữa các sách và các hướng dẫn luôn có chênh lệch nhỏ ở hai đầu. Điều đó không ảnh hưởng tới cách dùng: con số chỉ là điểm bắt đầu để để ý, không phải lằn ranh giữa khoẻ và bệnh.
Trẻ sốt hoặc vừa khóc thì có so với bảng được không?
Không nên. Sốt, khóc, vận động, sợ hãi đều làm mạch và nhịp thở tăng lên. Hãy đo lại khi trẻ đã yên, và nếu trẻ đang sốt thì ghi rõ nhiệt độ lúc đo để bác sĩ đọc con số trong đúng hoàn cảnh.
Vì sao bảng không ghi khoảng huyết áp cho trẻ em?
Huyết áp bình thường của trẻ phụ thuộc cùng lúc vào tuổi, giới và chiều cao, nên phải tra bằng bảng chuyên dụng và đo bằng băng quấn đúng cỡ. Việc này nên để bác sĩ nhi làm; con số đo ở nhà bằng máy người lớn dễ sai lệch.
Số đo nằm ngoài khoảng một chút thì có cần đi khám ngay?
Trước hết hãy đo lại đúng cách sau khi nghỉ. Nếu vẫn lệch nhưng người được đo tỉnh táo, ăn uống, sinh hoạt như thường thì ghi lại và hỏi bác sĩ trong lần khám gần nhất. Nếu lệch nhiều, lệch kéo dài, hoặc kèm biểu hiện bất thường thì đi khám sớm.