Khi đồng hồ báo nhịp tim không đều, hãy coi đó là lời gợi ý đi khám chứ chưa phải chẩn đoán. Việc nên làm là kiểm tra có triệu chứng nặng không, tự đếm mạch đủ một phút, ghi điện tim trên đồng hồ nếu có, ghi lại hoàn cảnh, rồi hẹn khám trong những ngày tới.
Những thông báo kiểu này thường đến lúc bạn đang ngủ hay ngồi yên, khi máy có đủ tín hiệu sạch để so khoảng cách giữa các nhát đập. Nó không làm thay việc của bác sĩ, nhưng là một manh mối có giá trị nếu bạn biết gom thêm bằng chứng đúng cách.
Thông báo này dựa trên cái gì
Cảm biến quang học đo từng gợn sóng máu ở cổ tay. Thuật toán không chỉ đếm số gợn sóng mỗi phút mà còn đo khoảng cách giữa các gợn. Ở nhịp tim đều, khoảng cách gần như bằng nhau. Khi khoảng cách thay đổi thất thường lặp đi lặp lại qua nhiều lần kiểm, máy đưa ra thông báo.
Máy thường kiểm nhiều lần trong ngày, ưu tiên lúc bạn đứng yên, rồi chỉ báo khi nhiều lần liền đều cho thấy nhịp không đều. Vì thế, một thông báo thường không dựa trên một khoảnh khắc mà trên vài lần quan sát.
Dù vậy, máy vẫn có thể báo nhầm. Nhịp đến sớm xen kẽ, cử động lúc ngủ, cách đeo lỏng đều có thể tạo khoảng cách không đều trên tín hiệu. Ngược lại, máy cũng có thể bỏ sót, nhất là khi cơn rối loạn ngắn hoặc xảy ra lúc bạn đang vận động.
Trình tự kiểm tra tại nhà ngay sau thông báo
Đi theo thứ tự dưới đây, từ an toàn trước đến thông tin sau:
- Kiểm tra dấu hiệu nặng: đau tức ngực, khó thở, ngất hay gần ngất, choáng nhiều, yếu liệt một bên, méo miệng, nói khó. Có bất kỳ dấu hiệu nào thì gọi 115.
- Nếu không, ngồi xuống, nghỉ vài phút cho nhịp ổn định.
- Đếm mạch cổ tay đủ 60 giây. Chú ý mạch đều như tiếng đồng hồ hay lộn xộn, lúc dồn dập lúc ngắt quãng. Người nhà có thể đếm hộ.
- Nếu đồng hồ có tính năng điện tim, ghi một bản ngay lúc này theo cách ngồi yên, tay đặt trên bàn.
- Đo huyết áp nếu nhà có máy. Lưu ý máy đo huyết áp điện tử có thể đo kém chính xác khi nhịp không đều; nhiều máy sẽ báo biểu tượng nhịp bất thường.
- Ghi vào sổ: ngày giờ thông báo, mạch đếm tay, đều hay không đều, cảm giác lúc đó, bạn vừa làm gì, có uống rượu bia, cà phê, thức khuya không.
- Hẹn khám, mang theo sổ ghi và bản ghi trên đồng hồ.
Toàn bộ trình tự này mất khoảng mười lăm phút. Nó không nhằm tự chẩn đoán mà để khi gặp bác sĩ, bạn có trong tay những thứ giúp bác sĩ quyết định nhanh hơn.
Gom bằng chứng: thứ gì có giá trị, thứ gì không
Không phải dữ liệu nào trên điện thoại cũng có ích như nhau khi đi khám nhịp tim:
| Loại thông tin | Giá trị khi đi khám | Ghi chú |
|---|---|---|
| Bản ghi điện tim lúc đang có cảm giác bất thường | Rất cao | Bác sĩ nhìn được dạng sóng thật |
| Mạch đếm tay đủ một phút kèm nhận xét đều hay không | Cao | Ai cũng làm được, không cần máy |
| Danh sách ngày giờ các lần thông báo | Khá | Cho thấy tần suất và giờ hay xảy ra |
| Hoàn cảnh: sau rượu, sau mất ngủ, khi gắng sức | Khá | Giúp tìm yếu tố khởi phát |
| Ảnh chụp con số nhịp tim từng lúc | Thấp | Không cho biết nhịp đều hay không |
| Điểm sức khoẻ tổng hợp của ứng dụng | Rất thấp | Cách tính không công khai, bác sĩ không dùng được |
Một bản ghi điện tim lúc đang có cơn đáng giá hơn rất nhiều ảnh chụp màn hình. Cách ghi cho sạch xem bài đo điện tim một chuyển đạo trên đồng hồ.
Những điều không nên làm
Không tự mua thuốc chống đông hay thuốc chỉnh nhịp. Những thuốc này cần bác sĩ đánh giá nguy cơ chảy máu và lợi ích cho từng người. Tự dùng có thể gây hại nghiêm trọng.
Không ngừng thuốc đang dùng vì nghĩ thuốc gây ra thông báo. Hỏi bác sĩ kê đơn trước. Ngừng đột ngột một số thuốc tim mạch có thể làm tình trạng xấu đi.
Không tắt tính năng thông báo vì sợ. Nếu thông báo làm bạn lo quá mức, nói với bác sĩ để cùng quyết định, đừng tự bỏ một nguồn thông tin.
Không coi việc thông báo ngừng xuất hiện là đã khỏi. Rối loạn nhịp có thể đến từng đợt. Vẫn nên đi khám dù tuần sau không còn thông báo nào.
Ai nên khẩn trương hơn
Cùng một thông báo, mức khẩn trương khác nhau tuỳ người.
Người lớn tuổi hoặc có bệnh nền
Người từ trung niên trở lên, có tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tim, từng bị đột quỵ, nên đi khám sớm trong vài ngày, không để hàng tháng. Với nhóm này, một rối loạn nhịp nếu có thật cần được đánh giá nguy cơ kịp thời.
Người có triệu chứng đi kèm
Mệt nhanh khi leo cầu thang, khó thở khi nằm, phù chân, choáng khi đứng dậy: những triệu chứng này cùng với thông báo nhịp không đều là lý do để khám ngay trong tuần.
Người trẻ khoẻ, thông báo một lần
Vẫn nên khám, nhưng không cần hoảng. Ghi lại hoàn cảnh: có phải sau một đêm uống rượu, thức trắng, uống nhiều cà phê. Bác sĩ có thể chỉ cần khám và làm điện tim, hoặc cho theo dõi thêm.
Người đã được chẩn đoán rối loạn nhịp từ trước
Với người đã biết mình có rối loạn nhịp và đang được theo dõi, thông báo có thể xuất hiện thường xuyên và tự nó không còn là tin mới. Điều cần để ý là thay đổi so với nền: cơn dài hơn, dày hơn, kèm mệt, khó thở, hoặc nhịp nhanh hơn hẳn mọi khi. Hỏi bác sĩ điều trị xem có nên giữ thông báo không, và những thay đổi nào thì cần gọi điện hay đến khám sớm hơn lịch hẹn.
Nói gì với bác sĩ để buổi khám có ích
Bác sĩ cần biết ba thứ: tần suất, hoàn cảnh và cảm giác. Câu nói mẫu: hai tuần nay đồng hồ báo nhịp không đều ba lần, đều vào ban đêm; có một lần tỉnh dậy thấy tim đập lộn xộn chừng mười phút, đếm mạch thấy không đều, đã ghi được một bản điện tim, máy báo nghi rung nhĩ; không đau ngực, không khó thở. Một câu như thế trả lời gần đủ các câu hỏi đầu tiên của bác sĩ.
Kể thêm các thuốc đang dùng, kể cả thuốc cảm, thuốc giảm cân, thực phẩm chức năng có chất kích thích. Kể thói quen rượu bia, cà phê, giấc ngủ, có ngáy to không. Những yếu tố này hay liên quan đến nhịp tim và bác sĩ thường hỏi tới.
Bác sĩ có thể làm điện tim mười hai chuyển đạo, cho đeo máy ghi điện tim liên tục một đến vài ngày, siêu âm tim hoặc xét nghiệm máu. Dữ liệu từ đồng hồ giúp bác sĩ chọn bước nào trước. Cách xuất và in dữ liệu gọn gàng có trong bài mang dữ liệu đồng hồ thông minh đi khám.
Khi nào gọi 115
Gọi 115 ngay khi thông báo nhịp không đều đi kèm một trong những dấu hiệu: đau, tức, nặng ngực; khó thở; ngất hoặc gần ngất; tim đập rất nhanh kéo dài không giảm khi nghỉ kèm mệt lả; yếu, tê một bên người, méo miệng, nói khó, nhìn mờ đột ngột. Dấu hiệu đột quỵ cần đến viện càng sớm càng tốt, từng phút đều có ý nghĩa.
Khi gọi, nói rõ tuổi, triệu chứng, giờ bắt đầu, người bệnh tỉnh hay lơ mơ. Không cho người bệnh ăn uống hay tự uống thuốc trong lúc chờ. Ghi lại giờ bắt đầu triệu chứng vì bác sĩ cấp cứu sẽ hỏi đầu tiên.
Câu hỏi thường gặp
Đồng hồ báo nghi rung nhĩ có chắc chắn là bị rung nhĩ không?
Không chắc. Đó là gợi ý từ thuật toán dựa trên tín hiệu ở cổ tay, có thể báo nhầm hoặc bỏ sót. Chỉ bác sĩ, qua điện tim và thăm khám, mới kết luận được. Nên hẹn khám và mang theo dữ liệu.
Nhận thông báo nhịp không đều lúc đang ngủ thì có cần dậy đi viện?
Nếu không có đau ngực, khó thở, choáng, yếu liệt thì không cần đi viện giữa đêm. Đếm mạch một phút, ghi điện tim nếu đồng hồ có, ghi lại giờ rồi hẹn khám trong những ngày tới.
Thông báo nhịp không đều chỉ xuất hiện một lần rồi thôi có cần đi khám?
Vẫn nên khám, đặc biệt nếu bạn từ trung niên trở lên hoặc có bệnh nền như tăng huyết áp, đái tháo đường. Rối loạn nhịp có thể đến từng đợt, lần sau chưa chắc đồng hồ bắt được.
Có nên tự mua thuốc chống đông khi đồng hồ báo rung nhĩ?
Không. Thuốc chống đông cần bác sĩ đánh giá nguy cơ đột quỵ và nguy cơ chảy máu của từng người. Tự dùng có thể gây chảy máu nặng. Hãy đi khám để được tư vấn đúng.
Máy đo huyết áp ở nhà báo biểu tượng nhịp tim bất thường thì sao?
Nhiều máy điện tử báo biểu tượng này khi khoảng cách các nhát đập không đều trong lúc đo. Đếm mạch tay một phút, ghi lại, và nhắc bác sĩ khi khám, nhất là khi nó lặp lại nhiều lần.
Uống rượu bia có làm đồng hồ báo nhịp không đều không?
Rượu bia, mất ngủ, uống nhiều cà phê là những yếu tố hay đi kèm các đợt nhịp không đều ở một số người. Ghi lại hoàn cảnh mỗi lần thông báo để bác sĩ xem có liên quan không.