Khi cài đồng hồ thông minh cho cha mẹ lớn tuổi, nên bật phát hiện ngã kèm gọi khẩn cấp, cảnh báo nhịp tim cao, thấp, không đều với ngưỡng đã hỏi bác sĩ, và chia sẻ cho một người nhận chính. Tắt bớt các nhắc nhở không cần. Mỗi cảnh báo phải có sẵn người xử lý và cách xử lý.
Một chiếc đồng hồ kêu liên tục sẽ bị cha mẹ tháo ra để ở ngăn kéo sau vài tuần. Phần dưới là cách cài để nó còn được đeo và còn có ích.
Tính năng nào bật, tính năng nào tắt
Gợi ý dưới đây dành cho người cao tuổi sống tự lập hoặc ở cùng con cháu nhưng hay ở nhà một mình ban ngày. Điều chỉnh theo sức khoẻ và ý muốn của chính cha mẹ.
| Tính năng | Gợi ý | Lý do |
|---|---|---|
| Phát hiện ngã, tự gọi khi không phản hồi | Bật | Có ích nhất khi người cao tuổi ở nhà một mình |
| Gọi khẩn cấp bằng nút bấm | Bật, tập cho thành thạo | Cha mẹ chủ động gọi khi thấy không ổn |
| Cảnh báo nhịp cao, nhịp thấp lúc nghỉ | Bật, ngưỡng hỏi bác sĩ | Người đang dùng thuốc tim mạch có thể cần ngưỡng riêng |
| Thông báo nhịp không đều | Bật nếu bác sĩ đồng ý | Có ích cho phát hiện sớm, nhưng người đã có chẩn đoán có thể bị báo liên tục |
| Đo oxy liên tục ban đêm | Tuỳ, thường không cần | Hao pin, số cổ tay kém tin cậy, dễ gây lo |
| Nhắc đứng dậy, nhắc đủ bước, điểm thể lực | Tắt | Gây phiền, làm cha mẹ thấy bị chấm điểm |
| Thông báo tin nhắn, mạng xã hội | Tắt hoặc chỉ giữ cuộc gọi | Đỡ rung liên tục, cha mẹ dễ nhận ra cảnh báo quan trọng |
Nguyên tắc chung: chỉ bật thứ mà khi nó kêu, cả nhà biết phải làm gì. Một cảnh báo không có ai xử lý chỉ làm tăng lo âu.
Trình tự cài đặt một buổi chiều
Làm cùng cha mẹ, không cài sẵn rồi đưa máy. Cha mẹ cần hiểu và đồng ý với từng cảnh báo:
- Nhập đúng năm sinh, chiều cao, cân nặng, tay đeo. Một số tính năng như phát hiện ngã chỉ bật mặc định theo tuổi.
- Chọn dây vừa, dễ cài bằng một tay, không quá chật khi cổ tay hơi phù về chiều.
- Cài số liên lạc khẩn cấp: một người chính ở gần nhất, một người dự phòng. Gọi thử một lần cho cả hai.
- Bật phát hiện ngã và tập cho cha mẹ cách huỷ khi ngã nhẹ đứng dậy được, cách bấm gọi khi cần.
- Đặt ngưỡng nhịp tim theo ý kiến bác sĩ đang theo dõi cha mẹ. Chưa hỏi được thì tạm giữ mặc định, ghi lại để hỏi ở lần khám tới.
- Tắt các nhắc nhở không cần, giảm thông báo tin nhắn.
- Bật chia sẻ dữ liệu cho người nhận chính nếu cha mẹ đồng ý. Nói rõ ai xem được gì.
- Thử đeo một tuần, ngồi lại hỏi cha mẹ thấy phiền ở đâu, chỉnh lại.
Bước cuối là bước hay bị bỏ qua nhất. Một tuần đầu cho biết đồng hồ kêu vì lý do gì, cái gì cần giữ, cái gì nên tắt.
Phát hiện ngã: có ích nhưng cần hiểu giới hạn
Máy phát hiện ngã thế nào
Đồng hồ dùng cảm biến gia tốc và con quay để nhận ra một cú chuyển động mạnh đột ngột rồi nằm yên. Khi nghi ngã, máy rung và hỏi người đeo có ổn không. Không trả lời trong một khoảng thời gian, máy gọi số khẩn cấp hoặc người thân đã cài.
Báo nhầm và bỏ sót
Vỗ tay mạnh, đập tay vào bàn, ngồi phịch xuống ghế có thể làm máy nghi ngã. Ngược lại, ngã từ từ, trượt dần xuống từ ghế hoặc từ giường có thể không được nhận ra. Vì vậy, phát hiện ngã không thay được việc người nhà gọi hỏi thăm đều đặn.
Tập trước khi cần
Cho cha mẹ thử giả một lần: làm động tác để máy hỏi, rồi tập cách trả lời ổn và cách để máy gọi. Người lớn tuổi lúng túng với màn hình nhỏ; một lần tập trước lúc bình thường đỡ hơn mười lần giải thích qua điện thoại.
Phân công: ai nhận, ai làm gì
Cảnh báo chỉ có ích khi có người hành động. Thống nhất trong nhà trước khi bật:
Một người nhận chính. Người ở gần nhất, có thể đến trong thời gian ngắn hoặc gọi người hàng xóm sang. Nhiều người cùng nhận dễ thành ai cũng nghĩ người khác đã gọi.
Một người dự phòng. Nhận khi người chính không nghe máy sau vài phút. Thống nhất trước bao lâu thì người dự phòng ra tay.
Viết sẵn quy trình một trang. Khi nhận cảnh báo ngã: gọi cha mẹ ngay; không ai nghe thì gọi hàng xóm hoặc người ở gần; không liên lạc được và có dấu hiệu nặng thì gọi 115. Khi nhận cảnh báo nhịp: gọi hỏi cha mẹ có mệt, khó thở, đau ngực không, nhờ bắt mạch hoặc người bên cạnh bắt mạch.
Hàng xóm hoặc người giữ chìa khoá. Ở nhà một mình mà khoá cửa trong, người đến giúp cần vào được. Thống nhất trước với một người tin cậy.
Khi đồng hồ thật sự gọi: người nhận nói gì
Điện thoại rung với thông báo ngã từ đồng hồ của mẹ là lúc dễ cuống nhất. Trình tự đơn giản: gọi lại ngay cho mẹ; mẹ nghe máy thì hỏi ba câu, mẹ có đau ở đâu không, mẹ có tự đứng dậy được không, mẹ có đập đầu không. Mẹ trả lời rõ ràng, đứng dậy được, không đau nhiều, thì dặn mẹ ngồi nghỉ, nhờ người gần nhất sang xem và ghi lại giờ ngã.
Mẹ không nghe máy, hoặc nghe máy nhưng nói lắp bắp, nói không rõ đang ở đâu, hoặc kêu đau không đứng dậy được, thì gọi người ở gần chạy sang ngay và chuẩn bị gọi 115. Khi gọi cấp cứu, nói rõ địa chỉ theo xã, phường, tỉnh, thành phố hiện nay, mô tả đường vào, ai đang ở cạnh, người ngã bao nhiêu tuổi, đang có bệnh gì, đang dùng thuốc chống đông không.
Sau mỗi lần cảnh báo, kể cả báo nhầm, ghi một dòng vào sổ chung của gia đình: giờ, chuyện gì xảy ra, đã xử lý thế nào. Sau vài tháng, cuốn sổ cho thấy cha mẹ có ngã thường hơn không, cảnh báo nhầm do động tác nào, và là thông tin có ích khi đưa cha mẹ đi khám.
Tránh biến đồng hồ thành chiếc máy giám sát
Cha mẹ lớn tuổi vẫn là người trưởng thành có quyền riêng tư. Theo dõi vị trí, số bước, giấc ngủ từng đêm rồi gọi điện nhắc nhở mỗi sáng dễ làm cha mẹ thấy bị kiểm soát và tháo đồng hồ ra. Câu nói mẫu khi bàn với cha mẹ: con chỉ muốn biết khi bố mẹ ngã hay tim đập bất thường để chạy sang kịp, còn lại con không xem.
Người con cũng cần giữ mình khỏi việc mở ứng dụng xem số của cha mẹ nhiều lần mỗi ngày. Con số ban đêm hơi cao một chút, điểm giấc ngủ thấp, không phải lý do để gọi điện lúc sáng sớm. Hãy để cảnh báo làm việc của nó.
Những thứ đồng hồ ghi được, nếu cần cho bác sĩ, thì chuẩn bị theo cách ở bài mang dữ liệu đồng hồ thông minh đi khám.
Những lỗi hay gặp khi cài cho cha mẹ
- Cài sẵn rồi đưa máy, cha mẹ không biết đồng hồ đang làm gì, rung lên là hoảng.
- Để số liên lạc khẩn cấp là người con ở xa, không thể đến ngay.
- Để màn hình chữ nhỏ, độ sáng thấp, cha mẹ không đọc được thông báo.
- Quên sạc: đồng hồ hết pin đúng lúc cần. Chọn giờ sạc cố định, ví dụ lúc cha mẹ tắm buổi tối, và đặt đế sạc ở chỗ dễ thấy.
- Tin rằng có đồng hồ là không cần gọi hỏi thăm. Đồng hồ không thấy được cha mẹ buồn, ăn kém hay lú lẫn dần.
Khi đồng hồ của cha mẹ báo nhịp tim cao lúc nghỉ, trình tự xử lý tại chỗ có ở bài đồng hồ báo nhịp tim cao khi đang ngồi yên.
Khi nào cần đi khám, khi nào gọi 115
Đưa cha mẹ đi khám khi đồng hồ nhiều lần báo nhịp không đều, nhịp nghỉ cao hoặc thấp bất thường mà người nhà đếm tay xác nhận, khi cha mẹ hay ngã dù nhẹ, hoặc khi có thay đổi mới như mệt nhanh, ăn kém, đi lại chậm hẳn. Ngã nhiều lần là dấu hiệu cần được bác sĩ đánh giá nguyên nhân, không chỉ là chuyện vụng về.
Gọi 115 khi cha mẹ ngã không tự đứng dậy được, đau nhiều ở hông, đầu, lưng sau ngã, đập đầu rồi lơ mơ, nôn, đau đầu tăng dần; hoặc khi có đau ngực, khó thở, ngất, yếu liệt một bên, nói khó, lú lẫn đột ngột. Không cố đỡ người ngã đau hông đứng dậy; giữ ấm, để nằm yên và chờ cấp cứu.
Câu hỏi thường gặp
Người cao tuổi nên dùng đồng hồ thông minh có phát hiện ngã không?
Có ích, nhất là khi cha mẹ hay ở nhà một mình. Cần cài số liên lạc ở gần, tập cho cha mẹ cách huỷ và cách gọi, và hiểu máy có thể báo nhầm hoặc bỏ sót khi ngã từ từ.
Ngưỡng cảnh báo nhịp tim cho người già nên đặt bao nhiêu?
Nên hỏi bác sĩ đang theo dõi, nhất là khi cha mẹ dùng thuốc ảnh hưởng nhịp tim hoặc có bệnh tim. Chưa hỏi được thì tạm giữ mức mặc định và ghi lại các lần cảnh báo để mang đi khám.
Cha mẹ không chịu đeo đồng hồ thông minh thì làm sao?
Hỏi xem phiền ở đâu: rung nhiều, dây chật, chữ nhỏ hay cảm giác bị theo dõi. Tắt bớt thông báo, đổi dây mềm, phóng to chữ và nói rõ con chỉ xem khi có cảnh báo.
Có nên cho nhiều người con cùng nhận cảnh báo của bố mẹ?
Nên có một người nhận chính ở gần và một người dự phòng. Quá nhiều người cùng nhận dễ dẫn tới ai cũng nghĩ người khác đã xử lý, mất thời gian quý.
Đồng hồ báo bố ngã nhưng gọi không nghe máy thì làm gì?
Gọi ngay người ở gần hoặc hàng xóm sang xem. Nếu không ai đến được và không liên lạc được với bố trong vài phút, gọi 115 và cho biết địa chỉ cùng cách vào nhà.