Ứng dụng đo nhịp tim bằng cách đặt ngón tay lên camera và đèn điện thoại có thể ước tính nhịp tim khá sát khi bạn ngồi yên và đặt tay đúng cách. Nó dùng được để kiểm nhanh, không thay được bắt mạch khi tim đập không đều. Ứng dụng hứa đo huyết áp, oxy hay đường huyết bằng camera thì không nên tin.
Phần dưới giải thích ứng dụng loại này nhìn thấy gì qua ngón tay, cách đo cho đúng, cách tự kiểm và những lời hứa nên tránh xa.
Camera nhìn thấy gì qua ngón tay
Khi bật đèn và áp ngón tay lên ống kính, ánh sáng xuyên vào đầu ngón tay, phần còn lại phản xạ vào camera. Mỗi nhát tim đẩy máu vào đầu ngón, màu đỏ trên khung hình đậm lên rất nhẹ rồi nhạt đi. Ứng dụng đếm những lần đậm nhạt ấy trong vài chục giây để ra nhịp mỗi phút.
Nguyên lý này gần giống cảm biến quang học sau lưng đồng hồ, chỉ khác là camera điện thoại không được thiết kế cho việc này. Độ sáng đèn, độ nhạy camera, cách máy tự điều chỉnh màu đều khác nhau giữa các đời điện thoại. Vì thế cùng một ứng dụng có thể chạy tốt trên máy này mà kém trên máy khác.
Ngón tay đặt quá mạnh sẽ ép hết máu ra khỏi đầu ngón, tín hiệu gần như mất. Đặt quá nhẹ thì ánh sáng ngoài lọt vào. Phần lớn sai số đến từ chính cách đặt tay.
Đo cho đúng
Nếu bạn dùng loại ứng dụng này, làm theo trình tự:
- Ngồi yên ít nhất năm phút, điện thoại đặt trên bàn hoặc cầm ở tay kia, tay đo tựa lên bàn.
- Làm ấm tay nếu tay lạnh. Tay lạnh là nguyên nhân hay gặp nhất khiến ứng dụng không bắt được tín hiệu.
- Đặt đầu ngón trỏ phủ kín cả camera sau và đèn, chạm nhẹ như đặt lên phím đàn, không đè.
- Giữ yên, không nói chuyện, không nhìn tin nhắn trong suốt thời gian đo, thường là ba mươi giây đến một phút.
- Nếu ứng dụng hiện vạch sóng, chờ đến khi sóng đều, đỉnh rõ, rồi mới tin con số.
- Đo hai lần cách nhau một phút. Hai số lệch nhau nhiều là dấu hiệu phép đo chưa ổn.
Đèn điện thoại có thể làm đầu ngón tay ấm lên sau một lúc. Không nên để ngón tay áp vào đèn quá lâu liên tục, nhất là với trẻ nhỏ.
Tự kiểm ứng dụng trên chính điện thoại của bạn
Đừng tin ứng dụng ngay lần đầu. Dành mười phút để thử theo ba cách:
So với bắt mạch tay
Nhờ người nhà bắt mạch cổ tay bạn đủ một phút đúng lúc bạn đo bằng ứng dụng ở tay kia. Lặp lại ba lần. Nếu cả ba lần đều khá sát, ứng dụng dùng được trên máy này khi ngồi yên.
So với máy đo có cảm biến chuyên dụng
Nếu nhà có máy kẹp ngón tay đo oxy, máy đó cũng hiện nhịp tim. Đeo máy kẹp ở một tay, đo ứng dụng ở tay kia, ngồi yên, so con số. Đây là cách so khá công bằng vì hai bên dùng nguyên lý tương tự.
Thử khi nhịp thay đổi
Đứng lên ngồi xuống mười lần cho nhịp tăng rồi đo cả hai cách. Ứng dụng nào chỉ đúng lúc nghỉ mà sai lúc nhịp cao thì cần biết điều đó trước khi dựa vào nó.
Lời hứa nào đáng nghi
Cửa hàng ứng dụng có rất nhiều ứng dụng hứa đo đủ thứ chỉ bằng camera. Bảng dưới giúp phân loại:
| Ứng dụng hứa đo | Mức tin cậy qua camera | Lý do |
|---|---|---|
| Nhịp tim lúc ngồi yên | Dùng được nếu đo đúng cách | Chỉ cần đếm sóng, camera làm được |
| Nhịp thở | Hạn chế | Một số cách ước tính có nghiên cứu, nhưng đếm bằng mắt vẫn dễ và chắc hơn |
| Độ bão hoà oxy | Không nên tin | Cần ánh sáng hai bước sóng được hiệu chỉnh, camera thường không có |
| Huyết áp | Không nên tin | Không có áp lực ép mạch, không có mốc hiệu chuẩn |
| Đường huyết, mỡ máu | Không tin | Không có cơ sở đo được qua ánh sáng ở đầu ngón như vậy |
| Điện tim | Không có thật | Camera không ghi được dòng điện của tim |
Một ứng dụng hứa đo huyết áp hay đường huyết qua camera thì nên gỡ đi, kể cả nếu nó đo nhịp tim khá đúng. Người dùng tin vào con số đẹp có thể bỏ uống thuốc hoặc chậm đi khám.
Lúc nào ứng dụng camera có ích
Dù có giới hạn, ứng dụng camera vẫn có chỗ dùng:
Kiểm nhanh khi không có máy nào khác. Đi xa, không mang đồng hồ hay máy kẹp ngón, bạn muốn biết nhịp tim lúc nghỉ sau một ngày mệt. Đo bằng ứng dụng, rồi bắt mạch tay để xác nhận.
Tập cho người nhà quen với việc theo dõi. Với người chưa quen bắt mạch, ứng dụng giúp họ hiểu nhịp tim là gì, tăng giảm thế nào khi nghỉ và khi đi lại.
Ghi lại một con số khi có triệu chứng nhẹ. Đang thấy hơi hồi hộp mà không có máy, một con số từ ứng dụng kèm ghi chú vẫn hơn không có gì, miễn bạn biết giới hạn của nó.
Những tình huống không nên dùng
- Khi cảm thấy tim đập không đều, lộn xộn: ứng dụng dễ đếm sót, hãy bắt mạch tay đủ một phút.
- Khi đang có triệu chứng nặng như đau ngực, khó thở, choáng: gọi 115, không ngồi đo.
- Khi theo dõi trẻ sơ sinh hay trẻ nhỏ: ngón tay trẻ nhỏ, trẻ không ngồi yên, đèn có thể làm nóng da. Đếm nhịp thở và quan sát trẻ đáng tin hơn.
- Khi cần số liệu để bác sĩ chỉnh thuốc: dùng thiết bị y tế đã được kiểm định.
Nếu bạn đang có đồng hồ thông minh và thắc mắc số của nó lệch với bắt mạch, xem bài nhịp tim trên đồng hồ lệch với khi tự bắt mạch.
Một buổi thử thật trong nhà
Hai bố con ngồi ở bàn uống nước sau bữa tối. Con mở ứng dụng trên điện thoại của mình, đặt ngón tay bố lên camera, ứng dụng báo 64. Con bắt mạch cổ tay kia của bố đủ một phút, đếm được 66. Đổi sang điện thoại đời cũ của bố, cùng ứng dụng, lần đầu báo không bắt được tín hiệu, lần hai báo 81. Bố xoa hai tay cho ấm, đặt ngón tay nhẹ hơn, lần ba ra 67.
Buổi thử mười phút ấy cho hai thông tin quan trọng hơn mọi lời quảng cáo: ứng dụng dùng được trên điện thoại của con, còn trên điện thoại của bố thì phải làm ấm tay và đặt nhẹ, và lần đo đầu tiên trên máy của bố không nên tin. Từ đó, nếu muốn kiểm nhịp cho bố, con dùng máy của mình, và vẫn bắt mạch tay khi bố kêu tim đập lạ.
Kiểu thử này cũng cho thấy một sự thật đơn giản: hai ngón tay đặt đúng chỗ trên cổ tay là công cụ rẻ nhất và luôn sẵn có. Ứng dụng chỉ nên là thứ bổ sung.
Quyền riêng tư khi dùng ứng dụng sức khoẻ miễn phí
Nhiều ứng dụng miễn phí sống bằng quảng cáo và thu thập dữ liệu. Trước khi cài, xem ứng dụng xin những quyền gì. Một ứng dụng đo nhịp tim không cần đọc danh bạ, tin nhắn hay vị trí chính xác của bạn.
Nếu ứng dụng đòi tạo tài khoản, đòi số điện thoại, hay liên tục mời mua gói nâng cấp để xem kết quả chi tiết, đó là dấu hiệu nó quan tâm đến việc khác hơn là con số nhịp tim của bạn.
Khi nào cần đi khám, khi nào gọi 115
Đi khám nếu nhịp tim lúc nghỉ, đã xác nhận bằng bắt mạch tay hoặc máy đo đáng tin, thường xuyên nằm ngoài khoảng tham khảo 60 đến 100 nhịp mỗi phút mà không rõ lý do, hoặc nếu bạn hay có cảm giác tim đập lộn xộn, hẫng nhịp, mệt nhanh khi gắng sức nhẹ.
Gọi 115 khi có đau ngực, khó thở, ngất, vã mồ hôi lạnh, yếu liệt hay nói khó. Không dừng lại để mở ứng dụng.
Câu hỏi thường gặp
Đo nhịp tim bằng camera điện thoại có chính xác không?
Khi ngồi yên, tay ấm, đặt ngón tay nhẹ và phủ kín camera, nhiều ứng dụng cho số khá sát với bắt mạch. Khi tim đập không đều, tay lạnh hoặc cử động, sai số tăng nhiều.
Ứng dụng đo huyết áp bằng điện thoại có tin được không?
Không nên tin. Camera không ép được mạch máu và không có mốc hiệu chuẩn, nên con số huyết áp chỉ là đoán. Hãy dùng máy đo có băng quấn ở bắp tay.
Vì sao ứng dụng đo nhịp tim báo không bắt được tín hiệu?
Hay gặp khi tay lạnh, ngón tay đè quá mạnh hoặc không phủ kín đèn và camera, hoặc tay đang cử động. Làm ấm tay, chạm nhẹ, giữ yên rồi thử lại.
Có nên dùng điện thoại đo nhịp tim cho trẻ nhỏ không?
Không nên. Trẻ nhỏ khó ngồi yên, ngón tay nhỏ và đèn có thể làm nóng da. Với trẻ, quan sát, đếm nhịp thở và hỏi bác sĩ khi lo lắng đáng tin hơn.
Ứng dụng đo oxy bằng camera điện thoại có dùng được khi bị ốm?
Không. Đo oxy cần ánh sáng hai bước sóng được hiệu chỉnh, camera điện thoại thường không có. Người đang ốm cần máy kẹp ngón tay và theo dõi nhịp thở, sắc mặt.