SinhHieu.comSinh Hiệu
Tri giác và đau

Ghi nhật ký đau tại nhà: ghi những gì và chấm lại sau mỗi lần xử trí

Một trang nhật ký đau gọn gồm giờ, điểm đau, việc đang làm, việc đã xử trí và điểm chấm lại. Cách lập, mẫu dòng ghi, lỗi hay gặp và cách mang nhật ký đi khám cho bác sĩ dùng được.

Ghi nhật ký đau tại nhà: ghi những gì và chấm lại sau mỗi lần xử trí

Nhật ký đau tại nhà chỉ cần năm cột: giờ, điểm đau, đang làm gì lúc đau, đã xử trí gì, và điểm chấm lại sau xử trí. Ghi mỗi ngày vài dòng vào giờ cố định và mỗi khi đau thay đổi, rồi tóm tắt trước khi tái khám, bác sĩ sẽ đọc được trong một phút.

Hỏi một người đau lưng mạn tính “tuần qua đau thế nào” thường chỉ nhận được câu “vẫn thế” hoặc nhớ đúng cơn đau tối hôm qua. Trí nhớ về đau rất kém tin cậy: nó bị cơn đau gần nhất và cơn đau nặng nhất kéo lệch. Nhật ký đau giải quyết đúng chỗ đó, và còn cho người bệnh thấy những tiến bộ nhỏ mà cảm giác không nhận ra.

Ai cần ghi nhật ký đau

Không phải ai đau cũng cần nhật ký. Đau đầu một buổi vì mất ngủ, đau cơ sau một hôm làm vườn thì không cần. Nhật ký có ích nhất với ba nhóm: người đau kéo dài nhiều tuần như đau lưng, đau khớp, đau sau zona; người đang hồi phục ở nhà sau mổ hoặc sau chấn thương, cần biết đau có giảm dần đúng như dự kiến không; và người đang được bác sĩ điều chỉnh cách điều trị đau, cần dữ liệu để quyết định.

Với người chăm cha mẹ già hoặc người không tự viết được, người nhà ghi thay, và nếu người bệnh không tự chấm được thì dùng thang quan sát. Với người sa sút trí tuệ, cách quan sát được hướng dẫn ở bài nhận biết đau ở người sa sút trí tuệ.

Các cột cần có và mẫu dòng ghi

Một trang sổ kẻ sẵn các cột dưới đây là đủ. Không cần ứng dụng hay bảng tính phức tạp:

CộtGhi gìVí dụ
GiờGiờ và ngàyThứ Ba, 7 giờ sáng
Điểm đauTheo thang 0–10, hoặc thang chữ nếu không quen số6
Lúc đó đang làm gìNằm, ngồi, đi, cúi, ho, mới ngủ dậyVừa ngủ dậy, cúi xuống gấp chăn
Vị trí, kiểu đauNgắn gọn, ghi khi có thay đổiThắt lưng, lan xuống mông trái, nhói
Đã xử tríThuốc theo đơn (ghi tên như trên vỏ), chườm, nghỉ, đổi tư thếChườm ấm 15 phút
Chấm lạiĐiểm sau xử trí, kèm giờ8 giờ: 3
Ghi chúNgủ, tâm trạng, việc làm được hay khôngĐi chợ được, không phải dừng

Cột chấm lại là cột bị bỏ nhiều nhất và cũng có giá trị nhất. Không có nó, bác sĩ không biết cách xử trí nào thật sự có tác dụng.

Lịch ghi trong ngày

Ghi quá dày làm người bệnh mệt và tập trung vào cơn đau nhiều hơn. Lịch hợp lý cho đa số người:

  1. Sáng ngủ dậy: một dòng, kèm chất lượng giấc ngủ đêm qua.
  2. Giữa ngày: một dòng vào giờ cố định, ví dụ sau bữa trưa.
  3. Tối trước khi ngủ: một dòng, kèm điểm đau trung bình cả ngày nếu ước được.
  4. Mỗi khi có cơn đau mới, đau tăng rõ, hoặc vừa xử trí: một dòng, và một dòng chấm lại sau khoảng thời gian đã được dặn.
  5. Cuối tuần: đọc lại cả tuần, viết ba dòng tóm tắt (xem mục cuối).

Với người vừa mổ về, bác sĩ có thể dặn chấm dày hơn trong vài ngày đầu, ví dụ trước và sau mỗi lần dùng thuốc giảm đau theo đơn. Làm theo dặn dò riêng ấy.

Khi nào chấm lại và đọc kết quả thế nào

Chấm lại là việc giúp nhật ký biến thành dữ liệu điều trị. Cách chấm điểm cho đúng mốc được hướng dẫn ở bài thang điểm đau tự chấm.

Khoảng thời gian chấm lại

Sau thuốc giảm đau theo đơn, chấm lại theo thời điểm bác sĩ hoặc dược sĩ dặn, thường trong khoảng nửa giờ đến một giờ tuỳ loại và đường dùng. Sau chườm, xoa bóp, đổi tư thế, nghỉ, có thể chấm lại sau mười lăm đến ba mươi phút.

Thế nào là có tác dụng

Không có một mức giảm chung cho mọi người. Nhìn vào hai điều: điểm giảm rõ so với trước, và người bệnh làm lại được việc vừa bị đau cản trở, như ngủ tiếp, ho được, đi được. Đau giảm từ 7 xuống 5 mà vẫn không ngủ được thì nên ghi rõ cả hai.

Khi chấm lại không giảm

Ghi đúng như vậy, không tự xử trí thêm bằng thuốc. Nếu lặp lại nhiều lần, đó là thông tin để báo bác sĩ sớm hơn lịch hẹn.

Một tuần nhật ký mẫu đọc ra điều gì

Lấy ví dụ một người đau gối ghi đều một tuần. Các dòng sáng thường 5 hoặc 6, kèm ghi chú “cứng khớp, đi vài bước mới đỡ”; dòng trưa 3; dòng tối 4 vào ngày ở nhà và 6 vào hai ngày đi đám cưới phải đứng lâu. Chườm ấm buổi sáng giúp giảm từ 6 xuống 3 trong hai mươi phút; thuốc bôi thì gần như không đổi điểm.

Chỉ từ một trang ấy, bác sĩ đọc được ba điều: đau nặng nhất lúc mới ngủ dậy và giảm khi vận động nhẹ, đau tăng khi đứng lâu, chườm ấm có tác dụng còn thuốc bôi thì không. Người bệnh tự nhớ lại sẽ chỉ nói “đau suốt, nhất là hôm đi đám cưới”.

Đây là lý do nhật ký đáng công ghi: nó biến cảm giác mơ hồ thành quy luật, và quy luật mới là thứ giúp chọn cách xử trí.

Lỗi hay gặp khi ghi nhật ký đau

Ghi bù vào cuối ngày. Nhớ lại thì lệch. Ghi ngay lúc đó, dù chỉ hai chữ số.

Chỉ ghi khi đau nhiều. Nhật ký toàn số 7, 8 trong khi phần lớn thời gian chỉ 3, bác sĩ sẽ hiểu sai. Ghi cả lúc ổn vào giờ cố định.

Ghi tên thuốc theo trí nhớ. Chép đúng tên in trên vỏ hộp hoặc đơn. Đừng viết “viên trắng buổi tối”.

Viết văn dài. Mỗi dòng nên đọc được trong vài giây. Chuyện dài viết riêng ở cột ghi chú hoặc mặt sau trang.

Đổi thang giữa chừng. Tuần đầu dùng 0–10, tuần sau dùng thang chữ thì không so được.

Ghi rồi không đọc lại. Đọc lại cuối tuần mới thấy quy luật: đau tăng sau ngày làm nhiều, đau giảm khi ngủ đủ.

Nhật ký đau đi cùng các số đo khác

Nếu nhà có thói quen đo huyết áp, mạch, nhiệt độ, nên ghi chung một sổ với cột đau. Khi một số đo lệch bất thường, nhìn sang thấy hôm đó đau nhiều thì sẽ hiểu và đo lại khi đỡ đau trước khi lo. Ngược lại, đau tăng kèm sốt, mạch nhanh hơn mọi ngày là tổ hợp cần báo bác sĩ sớm, nhất là sau mổ.

Đau ảnh hưởng tới các sinh hiệu ra sao được giải thích ở bài vì sao đau là dấu hiệu sinh tồn thứ năm. Hiểu mối liên hệ này giúp người ghi biết khi nào một dòng nhật ký nên đi kèm một lần đo.

Tóm tắt nhật ký trước buổi tái khám

Bác sĩ thường không đủ thời gian đọc hết nhiều trang. Chuẩn bị sẵn một tờ tóm tắt theo thứ tự:

  1. Điểm đau trung bình mỗi ngày của tuần đầu và tuần gần nhất, để thấy xu hướng.
  2. Điểm cao nhất, xảy ra lúc nào, đang làm gì.
  3. Cách xử trí nào giúp giảm rõ, cách nào không thay đổi gì.
  4. Giấc ngủ: bao nhiêu đêm thức giấc vì đau.
  5. Việc làm được hoặc không làm được so với lần khám trước.
  6. Dấu hiệu mới nếu có: tê, yếu, sốt, sụt cân, đau ở vị trí mới.

Mang cả cuốn sổ theo nhưng đưa tờ tóm tắt trước. Nếu bác sĩ cần chi tiết, họ sẽ lật sổ.

Khi nào không chờ tới buổi tái khám

Nhật ký giúp theo dõi, không thay cho việc đi khám khi có dấu hiệu nguy hiểm. Gọi cấp cứu 115 khi:

  • Đau ngực dữ dội, đau đầu đột ngột dữ dội, đau bụng dữ dội kèm bụng cứng.
  • Đau kèm khó thở, lơ mơ, ngất, yếu nửa người.
  • Đau lưng kèm mất cảm giác vùng quanh hậu môn, bí tiểu hoặc tiểu không tự chủ mới xuất hiện, yếu hai chân.

Đi khám sớm trong một hai ngày khi nhật ký cho thấy điểm đau tăng dần qua nhiều ngày dù đã làm đúng hướng dẫn, khi có sốt kèm đau tăng, khi đau sau mổ không giảm mà tăng, hoặc khi xuất hiện đau ở vị trí mới. Không tự tăng liều hay thêm thuốc giảm đau dựa trên nhật ký.

Câu hỏi thường gặp

Nhật ký đau cần ghi những gì?

Giờ, điểm đau, việc đang làm lúc đau, cách đã xử trí và điểm chấm lại sau xử trí. Thêm vị trí, kiểu đau khi có thay đổi và một ghi chú ngắn về giấc ngủ hoặc việc làm được trong ngày.

Một ngày nên ghi nhật ký đau mấy lần?

Với đa số người đau kéo dài, ba lần vào giờ cố định là đủ: sáng, giữa ngày và tối, cộng thêm mỗi khi đau thay đổi rõ hoặc vừa xử trí. Người vừa mổ về có thể được dặn ghi dày hơn.

Uống thuốc giảm đau xong bao lâu thì ghi điểm lại?

Theo khoảng thời gian bác sĩ hoặc dược sĩ dặn, thường từ nửa giờ đến một giờ tuỳ loại thuốc và đường dùng. Với chườm, đổi tư thế, có thể chấm lại sau mười lăm đến ba mươi phút.

Có nên dùng ứng dụng điện thoại thay cho sổ giấy không?

Được, miễn là ghi đủ các cột và xem lại được dễ dàng khi đi khám. Nhiều người lớn tuổi vẫn thấy sổ giấy nhanh hơn. Cách nào duy trì được đều đặn thì dùng cách đó.

Bác sĩ có thật sự đọc nhật ký đau không?

Nhiều bác sĩ đọc nếu nhật ký gọn và có tờ tóm tắt. Một trang ghi xu hướng điểm đau, cách xử trí có tác dụng và giấc ngủ giúp họ quyết định nhanh hơn so với việc người bệnh nhớ lại.

Đau không giảm dù đã ghi nhật ký đều thì làm gì?

Mang nhật ký đi khám sớm hơn lịch hẹn. Nhật ký cho thấy cách điều trị hiện tại chưa đủ, và việc điều chỉnh do bác sĩ quyết định, người bệnh không tự tăng liều.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0918.832.283