Điện tim một chuyển đạo trên đồng hồ ghi dòng điện của tim giữa hai tay trong khoảng nửa phút, đủ để xem nhịp có đều và tâm nhĩ có co bình thường không. Muốn bản ghi sạch, hãy ngồi yên, tay đặt trên bàn, ngón tay chạm nhẹ vào núm. Nó không thay điện tim mười hai chuyển đạo ở cơ sở y tế.
Bài này đi qua ba việc: hiểu máy đang ghi gì, làm một bản ghi đủ sạch để bác sĩ đọc được, và hiểu đúng các dòng kết luận máy hiện ra.
Một chuyển đạo nghĩa là gì
Điện tim ở bệnh viện dán mười điện cực trên tay, chân và ngực, cho ra mười hai góc nhìn khác nhau về dòng điện của tim. Mỗi góc nhìn gọi là một chuyển đạo. Có góc nhìn thấy rõ thành trước tim, có góc nhìn thấy thành dưới, nhờ vậy bác sĩ nhận ra những thay đổi chỉ xuất hiện ở một vùng.
Đồng hồ chỉ có hai điểm tiếp xúc: mặt sau áp vào cổ tay này và núm hoặc viền mà ngón tay bên kia chạm vào. Dòng điện đi qua hai tay, gần giống chuyển đạo số một trong bộ mười hai. Vì chỉ có một góc nhìn, bản ghi trên đồng hồ chủ yếu cho biết về nhịp: tim đập đều hay không đều, nhanh hay chậm, có sóng của tâm nhĩ trước mỗi nhát bóp hay không.
Những thứ cần nhiều góc nhìn, như dấu hiệu thiếu máu cơ tim hay nhồi máu cơ tim, bản ghi một chuyển đạo không loại trừ được. Đây là điều quan trọng nhất cần nhớ: một bản ghi đẹp trên đồng hồ khi đang đau ngực không có nghĩa là an toàn.
Ghi một bản điện tim sạch
Bản ghi nhiễu là lý do số một khiến máy trả về kết quả không xác định. Làm theo trình tự sau:
- Ngồi trên ghế, hai cẳng tay đặt lên bàn hoặc lên đùi. Không ghi khi đang đứng, đang đi hoặc nằm nghiêng.
- Đồng hồ đeo vừa khít ở cổ tay đã khai trong phần cài đặt, mặt sau sạch và khô. Mồ hôi nhiều hoặc kem dưỡng làm tiếp xúc kém.
- Mở ứng dụng điện tim trên đồng hồ trước, rồi mới đặt ngón tay.
- Đặt đầu ngón tay bên kia lên núm hoặc vị trí máy chỉ dẫn, chạm nhẹ, không cần ấn. Ấn mạnh làm cơ cẳng tay căng, sinh nhiễu.
- Thả lỏng vai, thở đều, không nói chuyện trong suốt thời gian ghi.
- Giữ nguyên cho đến khi máy báo xong, thường khoảng ba mươi giây. Nhấc tay giữa chừng là phải ghi lại.
- Ngay sau khi xong, ghi chú trong ứng dụng: đang có triệu chứng gì, vừa làm gì. Phần ghi chú này bác sĩ rất cần.
Nếu cổ tay khô, da dày, bản ghi hay nhiễu, làm ẩm nhẹ ngón tay và mặt sau đồng hồ bằng chút nước sạch có thể giúp tiếp xúc tốt hơn.
Các dòng kết quả máy hay trả về
Tên gọi chính xác khác nhau giữa các dòng máy, nhưng thường gom về mấy nhóm sau. Cột cuối là việc nên làm, không phải chẩn đoán.
| Máy báo | Nghĩa là | Nên làm |
|---|---|---|
| Nhịp xoang | Thuật toán thấy nhịp đều, có sóng tâm nhĩ đúng chỗ, tại thời điểm ghi | Lưu lại; nếu có triệu chứng vẫn đi khám theo triệu chứng |
| Nghi rung nhĩ | Khoảng cách giữa các nhát bóp không đều theo kiểu đặc trưng | Xem bài về cảnh báo nhịp không đều; hẹn khám |
| Nhịp nhanh hoặc nhịp chậm | Nhịp tim ngoài khoảng máy có thể phân tích | Ghi lại hoàn cảnh; đi khám nếu lặp lại hoặc có triệu chứng |
| Không xác định | Bản ghi nhiễu hoặc có dạng nhịp máy không phân loại được | Ghi lại đúng cách; nếu vẫn vậy, mang bản ghi đi khám |
| Bản ghi kém | Tiếp xúc không tốt, cử động nhiều | Ngồi yên, làm ẩm tay, ghi lại |
Kết quả không xác định không phải là kết quả xấu. Nhưng nếu nó lặp lại nhiều lần dù bạn đã ghi đúng cách, đó có thể là một dạng nhịp bác sĩ cần xem tận mắt.
Cái sai hay gặp
Ghi khi đang đau ngực rồi yên tâm vì máy báo nhịp xoang. Đau ngực là lý do gọi cấp cứu. Đồng hồ không nhìn thấy vùng tim bị thiếu máu.
Chỉ ghi khi khoẻ. Bản ghi có giá trị nhất là bản ghi lúc đang có cảm giác hồi hộp, hẫng nhịp. Khi cơn đến, ngồi xuống và ghi ngay.
Xoá các bản ghi không xác định. Hãy giữ lại. Bác sĩ đọc dạng sóng có thể nhận ra điều thuật toán bỏ qua.
Ghi chục lần mỗi ngày khi không có triệu chứng. Không thêm thông tin, chỉ thêm lo. Ghi khi có cảm giác bất thường và vài bản nền lúc khoẻ là đủ.
Mang bản ghi đi khám
Phần lớn ứng dụng cho xuất bản ghi thành tệp có hình dạng sóng, ngày giờ và ghi chú. Hãy xuất đúng những bản ghi lúc có triệu chứng và một hai bản lúc khoẻ để so sánh, đừng gửi cả trăm bản.
Khi kể với bác sĩ, nói theo trình tự sự việc, không cần dùng thuật ngữ. Câu nói mẫu: tháng này có ba lần thấy tim đập lộn xộn, mỗi lần chừng mười phút, đã ghi được hai bản trên đồng hồ trong lúc đang có cơn, máy báo nghi rung nhĩ một lần và không xác định một lần. Cách chuẩn bị chi tiết có ở bài mang dữ liệu đồng hồ thông minh đi khám.
Bác sĩ có thể cho làm điện tim mười hai chuyển đạo, đeo máy ghi điện tim liên tục nhiều ngày hoặc các thăm dò khác. Bản ghi trên đồng hồ là gợi ý để chọn bước tiếp theo, không phải kết luận cuối.
Vì sao mỗi lần ghi kết quả một khác
Nhiều người ghi hai lần liền nhau, lần đầu máy báo nhịp xoang, lần sau báo không xác định, rồi lo không biết tin lần nào. Có ba lý do thường gặp. Thứ nhất, chất lượng tiếp xúc khác nhau giữa hai lần: ngón tay đặt lệch, ấn mạnh hơn, mồ hôi khô đi. Thứ hai, nhịp tim của chính bạn thay đổi: một vài nhát đến sớm xen giữa là chuyện có thể gặp ở cả người khoẻ, rơi vào lần ghi này mà không rơi vào lần ghi kia. Thứ ba, thuật toán chỉ nhìn ba mươi giây và phải chọn một nhãn, gặp dạng nằm giữa hai nhóm thì nó chọn không xác định.
Vì vậy, một lần ghi lẻ không đủ để kết luận gì. Điều có ý nghĩa là kiểu lặp lại: lần nào có cơn hồi hộp cũng ra cùng một nhãn, hay nhãn nghi rung nhĩ xuất hiện ở nhiều ngày khác nhau. Hãy ghi kèm ngày giờ và cảm giác để kiểu lặp đó hiện ra rõ khi bác sĩ xem.
Đừng cố ghi đi ghi lại cho đến khi ra kết quả mình muốn nghe. Giữ mọi bản ghi, kể cả bản xấu, vì chính những bản đó có khi lại là bản bác sĩ cần.
Ai cần hỏi bác sĩ trước khi dùng tính năng này
Tính năng điện tim trên đồng hồ không dành cho mọi người như nhau:
- Người có máy tạo nhịp hoặc máy khử rung cấy trong ngực: hỏi bác sĩ về tương thích và cách đọc.
- Người đã được chẩn đoán rối loạn nhịp: thuật toán có thể báo liên tục, bác sĩ sẽ dặn khi nào cần ghi.
- Trẻ em và thiếu niên: nhiều thuật toán chỉ được kiểm tra cho người lớn, đọc sách hướng dẫn của máy.
- Người hay lo âu về sức khoẻ: ghi quá nhiều dễ thành vòng luẩn quẩn, nên thống nhất với bác sĩ lúc nào thì ghi.
Khi nào cần đi khám, khi nào gọi 115
Gọi 115 ngay khi có đau, tức, nặng ngực, khó thở, vã mồ hôi lạnh, ngất, yếu liệt nửa người hay nói khó, bất kể bản ghi trên đồng hồ ra sao. Đừng dừng lại để ghi điện tim trước khi gọi.
Hẹn khám khi máy nhiều lần báo nghi rung nhĩ hoặc không xác định dù đã ghi đúng cách, khi bạn hay có cơn hồi hộp, hẫng nhịp, choáng, hoặc khi nhịp tim lúc nghỉ thường xuyên nằm ngoài khoảng tham khảo 60 đến 100 nhịp mỗi phút mà không rõ lý do. Cách xử lý khi nhận cảnh báo nhịp không đều xem bài đồng hồ báo nhịp không đều.
Câu hỏi thường gặp
Điện tim trên đồng hồ có phát hiện được nhồi máu cơ tim không?
Không đáng tin cho việc này. Đồng hồ chỉ ghi một chuyển đạo nên không thấy được nhiều vùng của tim. Khi đau ngực, khó thở, vã mồ hôi, hãy gọi 115 ngay thay vì ghi điện tim trên đồng hồ.
Vì sao đồng hồ hay báo kết quả không xác định?
Thường do bản ghi nhiễu: cử động, ấn ngón tay quá mạnh, da khô, dây lỏng. Ngồi yên, đặt tay trên bàn, chạm nhẹ và ghi lại. Nếu đã làm đúng mà vẫn vậy nhiều lần, mang bản ghi đi khám.
Có cần ghi điện tim trên đồng hồ mỗi ngày không?
Không cần. Ghi vài bản lúc khoẻ để làm nền, và ghi ngay khi thấy hồi hộp, hẫng nhịp, tim đập lộn xộn. Ghi quá nhiều khi không có triệu chứng không giúp gì thêm.
Đồng hồ báo nhịp xoang có nghĩa là tim khoẻ không?
Chỉ có nghĩa là tại lúc ghi, nhịp tim đều và có sóng tâm nhĩ bình thường. Nó không nói gì về van tim, cơ tim hay mạch vành, nên không thay được khám tim khi có triệu chứng.
Làm sao gửi bản ghi điện tim từ đồng hồ cho bác sĩ?
Phần lớn ứng dụng cho xuất bản ghi thành tệp có hình sóng và ngày giờ. Chọn những bản ghi lúc có triệu chứng cùng một hai bản lúc khoẻ, kèm ghi chú hoàn cảnh, rồi in ra hoặc gửi theo cách cơ sở khám nhận.