SinhHieu.comSinh Hiệu
Thiết bị đeo và ứng dụng

Đồng hồ, vòng tay đo huyết áp không cần băng quấn: tin được đến đâu

Phần lớn đồng hồ, vòng tay, nhẫn báo huyết áp mà không bơm hơi đang ước tính con số từ sóng mạch. Bài giải thích vì sao chưa nên dùng chúng thay máy có băng quấn và dùng chúng vào việc gì.

Đồng hồ, vòng tay đo huyết áp không cần băng quấn: tin được đến đâu

Đồng hồ, vòng tay hay nhẫn báo huyết áp mà không bơm hơi hiện chưa nên dùng thay máy đo có băng quấn ở bắp tay. Chúng ước tính huyết áp từ sóng mạch qua thuật toán, cần hiệu chuẩn định kỳ, sai lệch có thể lớn ở từng lần đo; số dùng để quyết định điều trị vẫn phải từ máy có băng quấn.

Điều đó không có nghĩa thiết bị này vô dụng. Phần dưới giải thích chúng ước tính ra sao, sai ở đâu, và cách dùng chúng như một lời nhắc chứ không phải một phép đo.

Máy có băng quấn và máy không băng quấn khác nhau thế nào

Máy đo huyết áp điện tử thông thường bơm hơi cho băng quấn ép chặt động mạch cánh tay, rồi xả dần và cảm nhận dao động của thành mạch để tính ra hai con số. Phương pháp này dựa trên áp lực thật ép lên mạch máu, đã được kiểm định qua nhiều thế hệ máy.

Thiết bị không băng quấn không ép gì cả. Chúng đo hình dạng sóng mạch bằng ánh sáng ở cổ tay hay ngón tay, có máy đo thêm thời gian sóng mạch đi từ tim ra ngoại vi, rồi dùng mô hình toán học để đoán huyết áp. Vì huyết áp không được đo trực tiếp, mọi thứ ảnh hưởng đến hình dạng sóng, như nhiệt độ da, độ cứng của mạch, tư thế tay, đều có thể làm con số lệch.

Nhiều thiết bị loại này yêu cầu bạn hiệu chuẩn bằng cách đo cùng lúc với một máy có băng quấn vài lần, rồi lặp lại định kỳ. Như vậy chính chúng cũng thừa nhận cần một máy có băng quấn làm mốc.

Những điểm yếu cần biết

Bảng dưới gom những lý do khiến số huyết áp từ thiết bị không băng quấn chưa nên dùng để quyết định điều trị:

Điểm yếuHậu quả thường gặp
Phụ thuộc hiệu chuẩn ban đầuNếu lần hiệu chuẩn đo sai, mọi số sau đều lệch theo
Trôi theo thời gianCàng xa lần hiệu chuẩn, sai lệch càng có thể tăng
Kém nhạy với thay đổi nhanhCó thể không phản ánh kịp khi huyết áp tăng hay tụt đột ngột
Nhạy với tư thế tayTay đặt cao hay thấp hơn tim làm số đổi khá nhiều
Nhạy với nhiệt độ da, cử độngTay lạnh, đang đi lại cho số kém tin cậy
Thiếu kiểm định ở nhóm đặc biệtNgười cao tuổi mạch cứng, người có rối loạn nhịp, phụ nữ mang thai có thể sai nhiều hơn

Hàng thứ ba là hàng đáng lo nhất. Một thiết bị có xu hướng kéo con số về gần mức hiệu chuẩn sẽ cho cảm giác yên tâm giả đúng vào lúc huyết áp thay đổi thật.

Vậy dùng chúng vào việc gì

Nếu đã có thiết bị, có ba cách dùng hợp lý:

Làm lời nhắc đo lại bằng máy chuẩn

Khi thiết bị báo số cao hay thấp khác thường, đừng tin ngay và cũng đừng bỏ qua. Coi đó là lời nhắc: ngồi nghỉ năm phút, đo bằng máy có băng quấn ở bắp tay theo đúng quy trình, rồi ghi số đó vào sổ.

Thấy xu hướng chung khi đã hiệu chuẩn cẩn thận

Ở người đã hiệu chuẩn đúng và đeo đều đặn, đường đi của con số qua nhiều tuần có thể gợi ý xu hướng. Nhưng xu hướng đó vẫn phải được kiểm lại bằng máy có băng quấn trước khi mang ra bàn với bác sĩ.

Khuyến khích thói quen theo dõi

Với một số người, đeo thiết bị giúp họ để ý đến sức khoẻ hơn, nhớ đi khám định kỳ. Đó là lợi ích có thật, miễn là không biến thiết bị thành căn cứ tự chỉnh thuốc.

Hiệu chuẩn cho đúng nếu máy yêu cầu

Hiệu chuẩn sai là nguồn sai số lớn nhất, và người dùng thường làm qua loa. Nếu thiết bị của bạn cần hiệu chuẩn:

  1. Dùng máy đo bắp tay có băng quấn đúng cỡ với vòng cánh tay của bạn.
  2. Ngồi ghế tựa lưng, hai chân chạm đất, không bắt chéo, nghỉ ít nhất năm phút, không nói chuyện.
  3. Đặt cánh tay đo trên bàn sao cho băng quấn ngang tim; tay đeo thiết bị cũng đặt ngang tim, thả lỏng.
  4. Làm theo đúng số lần đo và khoảng cách giữa các lần mà hướng dẫn của thiết bị yêu cầu. Nhập đúng con số máy bắp tay hiện.
  5. Lặp lại hiệu chuẩn theo định kỳ nhà sản xuất khuyên, và làm lại ngay sau khi bắt đầu hoặc đổi thuốc huyết áp, sau khi ốm nặng, sau thay đổi cân nặng rõ.

Nếu lúc hiệu chuẩn bạn vừa đi bộ lên, vừa uống cà phê hay đang hồi hộp, con số mốc đã sai và thiết bị sẽ mang cái sai đó theo suốt các tuần sau.

Ai không nên dựa vào thiết bị không băng quấn

Người đang điều trị tăng huyết áp. Bác sĩ chỉnh thuốc dựa vào số đo tại nhà bằng máy có băng quấn và số đo tại phòng khám. Đưa số từ cổ tay có thể dẫn đến quyết định sai.

Phụ nữ mang thai. Huyết áp trong thai kỳ cần theo dõi bằng máy đã được kiểm định, vì những thay đổi nhỏ cũng có ý nghĩa.

Người có rối loạn nhịp tim. Sóng mạch không đều làm các mô hình ước tính càng khó chính xác.

Người hay tụt huyết áp, chóng mặt khi đứng dậy. Thiết bị dễ không bắt kịp những thay đổi nhanh này.

Một tình huống thường gặp

Ông bà được con cháu tặng một chiếc vòng tay báo huyết áp. Mấy tuần đầu số rất đẹp, ông yên tâm bỏ bớt việc đo bằng máy bắp tay. Một hôm ông đau đầu, chóng mặt, vòng tay vẫn báo gần như mọi ngày. Con gái lấy máy bắp tay ra đo thì thấy huyết áp cao hơn hẳn so với số ông vẫn đo trước đó.

Không cần biết chiếc vòng sai bao nhiêu, bài học ở đây là đổi vai: máy bắp tay là phép đo chính, vòng tay chỉ là lời nhắc. Ông vẫn đeo vòng, nhưng mỗi sáng và tối vẫn đo bằng máy bắp tay, ghi sổ, và mang sổ đó đi khám.

Cách ghi chép kết hợp số liệu từ máy đo và từ thiết bị đeo khi đi khám có ở bài mang dữ liệu đồng hồ thông minh đi khám.

Đọc quảng cáo và sách hướng dẫn cho tỉnh táo

Lời giới thiệu sản phẩm hay dùng những cụm như theo dõi huyết áp cả ngày, không cần bơm hơi, không cần băng quấn. Những câu đó nói về sự tiện lợi, không nói về độ chính xác. Hãy lật sách hướng dẫn tìm phần ghi mục đích sử dụng: nếu ghi rõ chỉ dành cho theo dõi sức khoẻ chung, không dùng để chẩn đoán hay điều trị, thì đó là câu trả lời thẳng thắn nhất của chính nhà sản xuất.

Cũng để ý xem thiết bị có ghi đã được kiểm định như một thiết bị đo huyết áp theo quy trình chuẩn hay chưa, và kiểm định cho nhóm người nào. Một máy chỉ thử trên người trẻ khoẻ chưa chắc đúng cho người cao tuổi có mạch máu cứng. Khi không rõ, hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi tin vào con số.

Ngược lại, máy đo bắp tay có băng quấn cũng không phải máy nào cũng như nhau, nhưng đó là chuyện chọn máy, thuộc về một chủ đề khác. Điểm cần nhớ ở đây chỉ là: khi phải chọn một nguồn số để tin, chọn máy có băng quấn đo đúng quy trình.

Những điều không nên làm

  • Không tự tăng, giảm hoặc ngừng thuốc huyết áp theo số trên đồng hồ, vòng tay, nhẫn.
  • Không bỏ máy đo bắp tay sau khi có thiết bị đeo.
  • Không hiệu chuẩn bằng một máy cổ tay khác hoặc bằng số đo áng chừng.
  • Không so số giữa nhiều thiết bị đeo để chọn số đẹp nhất.

Khi nào cần đi khám, khi nào gọi 115

Đi khám khi máy đo bắp tay đo đúng quy trình cho số cao hơn mức bác sĩ dặn trong nhiều ngày, hoặc khi bạn chưa từng được khám huyết áp mà thiết bị đeo liên tục báo cao. Mang sổ ghi số đo bằng máy có băng quấn, ghi rõ giờ đo.

Gọi 115 khi huyết áp đo bằng máy bắp tay rất cao kèm đau đầu dữ dội, đau ngực, khó thở, nhìn mờ, yếu tê nửa người, nói khó, lú lẫn; hoặc khi có ngất, choáng nặng không đứng dậy được. Không chờ thiết bị đeo xác nhận.

Câu hỏi thường gặp

Đồng hồ thông minh đo huyết áp có chính xác không?

Phần lớn thiết bị không bơm hơi chỉ ước tính huyết áp từ sóng mạch và cần hiệu chuẩn với máy có băng quấn. Sai số ở từng lần đo có thể lớn, nên chưa dùng để quyết định điều trị.

Có nên bỏ máy đo huyết áp bắp tay khi đã có đồng hồ?

Không nên. Máy có băng quấn ở bắp tay vẫn là phép đo chính để theo dõi tại nhà và để bác sĩ chỉnh thuốc. Đồng hồ chỉ nên là lời nhắc đo lại.

Hiệu chuẩn đồng hồ đo huyết áp bao lâu một lần?

Theo hướng dẫn của nhà sản xuất, và làm lại khi bắt đầu hoặc đổi thuốc huyết áp, sau ốm nặng hay thay đổi cân nặng rõ. Hiệu chuẩn phải dùng máy bắp tay đo đúng quy trình.

Nhẫn thông minh báo huyết áp cao thì làm sao?

Ngồi nghỉ năm phút rồi đo lại bằng máy bắp tay có băng quấn theo đúng quy trình. Nếu máy bắp tay cũng cao kéo dài nhiều ngày, đi khám và mang theo sổ ghi số đo.

Người mang thai có dùng vòng tay đo huyết áp được không?

Không nên dựa vào nó. Huyết áp khi mang thai cần theo dõi bằng máy đã được kiểm định, theo hướng dẫn của bác sĩ sản khoa, vì những thay đổi nhỏ cũng có ý nghĩa.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0918.832.283