SinhHieu.comSinh Hiệu
Mạch và nhịp tim

Nhịp tim lúc nghỉ ở người trưởng thành: khoảng tham khảo và cách đo đúng

Khoảng nhịp tim lúc nghỉ hay được sách giáo khoa nêu cho người lớn, vì sao người này thấp người kia cao, và cách đo để có con số nghỉ thật sự.

Nhịp tim lúc nghỉ ở người trưởng thành: khoảng tham khảo và cách đo đúng

Với người lớn, sách giáo khoa thường nêu nhịp tim lúc nghỉ trong khoảng 60 đến 100 lần mỗi phút; đây là khoảng tham khảo. Nhiều người khoẻ nằm ngoài khoảng này, nên điều đáng xem là con số của bạn so với chính bạn mọi khi, đo đúng lúc nghỉ.

Một con số đơn lẻ nói rất ít. Cùng một người, nhịp tim có thể chênh nhau hai ba chục nhịp giữa lúc vừa ngủ dậy và lúc đang bực bội giữa trưa. Phần dưới giải thích “lúc nghỉ” nghĩa là gì, những gì kéo con số lên xuống, và khi nào một thay đổi đáng mang đi hỏi bác sĩ.

Nhịp tim lúc nghỉ là đo vào lúc nào

Nhịp tim lúc nghỉ là số lần tim đập trong một phút khi cơ thể không phải làm gì thêm: đã ngồi hoặc nằm yên vài phút, không vận động, không sốt, không đang hồi hộp. Đó là mức nền, mức tim cần để nuôi cơ thể khi không có đòi hỏi nào khác.

Thời điểm dễ lặp lại nhất là buổi sáng, sau khi thức dậy và đi vệ sinh, ngồi yên năm phút trước khi uống cà phê hay ăn sáng. Nếu buổi sáng bận, có thể chọn một giờ cố định khác trong ngày, miễn là mỗi lần đo đều ở cùng điều kiện. Cách đặt tay và đếm được hướng dẫn trong bài tự bắt mạch cổ tay.

Lưu ý: nhịp tim khi đang ngủ say thường thấp hơn nhịp lúc nghỉ đo ban ngày. Đó là một con số khác, có cách đọc khác, được nói riêng trong bài nhịp tim khi ngủ và lúc vừa thức dậy.

Khoảng tham khảo và cách hiểu

Bảng dưới là cách sách giáo khoa và nhân viên y tế hay dùng để gọi tên, không phải ranh giới giữa khoẻ và bệnh:

Nhịp lúc nghỉ (người lớn)Cách gọi thường dùngCần hiểu thêm
dưới 60 lần/phútnhịp chậmgặp ở nhiều người khoẻ, người tập luyện đều, khi ngủ; cũng có thể do thuốc hoặc vấn đề dẫn truyền của tim
60 đến 100 lần/phútkhoảng thường gặpphần lớn người lớn nằm trong khoảng này; con số cụ thể khác nhau nhiều giữa người với người
trên 100 lần/phútnhịp nhanhcó thể do sốt, mất nước, lo âu, thiếu máu, cà phê, tuyến giáp hoạt động mạnh hoặc nguyên nhân từ tim

Một số tài liệu gần đây cho rằng người lớn khoẻ lúc nghỉ thật sự thường nằm ở nửa dưới của khoảng này. Dù tham khảo nguồn nào, cách đọc vẫn vậy: nhìn xu hướng của chính mình qua nhiều ngày, và nhìn con số cùng với cảm giác cơ thể.

Nếu bác sĩ đã đặt cho bạn một khoảng mục tiêu riêng, chẳng hạn vì đang dùng thuốc làm chậm nhịp tim, hãy theo khoảng đó chứ không theo bảng chung.

Vì sao người này 58, người kia 85 mà cả hai đều khoẻ

Mức tập luyện. Người chạy bộ, bơi, đạp xe đều đặn có tim bóp mỗi nhịp được nhiều máu hơn, nên lúc nghỉ chỉ cần ít nhịp hơn để đủ lưu lượng. Khi một người bắt đầu tập đều, nhịp nghỉ thường giảm dần qua vài tháng; khi bỏ tập lâu, nó lại nhích lên. Không hiếm người tập lâu năm có nhịp nghỉ năm mươi mấy, thậm chí thấp hơn, mà không có triệu chứng gì.

Tuổi và giới. Phụ nữ trung bình có nhịp nghỉ cao hơn nam giới vài nhịp. Theo tuổi, nhịp nghỉ không thay đổi nhiều ở người lớn khoẻ, nhưng người cao tuổi hay dùng thuốc ảnh hưởng tới nhịp tim hơn.

Cơ địa. Có người cả đời nhịp nghỉ quanh 80 mà khám không ra vấn đề gì. Biết con số quen thuộc của mình quan trọng hơn so với người khác. Hai anh em ruột, cùng ăn cùng ở, vẫn có thể chênh nhau mười lăm nhịp lúc nghỉ.

Cân nặng và giấc ngủ. Thiếu ngủ kéo dài, thừa cân, ít vận động thường đi cùng nhịp nghỉ cao hơn.

Thuốc đang dùng. Một số thuốc huyết áp, thuốc tim làm nhịp chậm lại; thuốc cảm có chất làm co mạch, thuốc giãn phế quản dạng hít có thể làm nhịp nhanh lên. Không tự ngưng hay đổi thuốc vì con số mạch; mang con số đi hỏi người kê đơn.

Những thứ làm nhịp lúc nghỉ tăng tạm thời

Trước khi kết luận nhịp nghỉ của mình “cao”, loại trừ các yếu tố sau. Mỗi thứ đều có thể đẩy con số lên vài tới hơn chục nhịp:

  • Cà phê, trà đặc, nước tăng lực trong vài giờ trước.
  • Hút thuốc lá hoặc thuốc lá điện tử.
  • Uống rượu bia tối hôm trước, nhất là uống nhiều.
  • Sốt: theo quy ước thô sách giáo khoa hay nêu, thân nhiệt tăng thêm một độ thì mạch thường nhanh thêm khoảng chục nhịp (tham khảo).
  • Mất nước: uống ít, tiêu chảy, đổ mồ hôi nhiều.
  • Lo âu, căng thẳng, vừa nhận một tin xấu.
  • Đau ở bất cứ đâu.
  • Ngủ ít, ngủ chập chờn đêm trước.
  • Thời tiết nóng ẩm, phòng bí.

Ngược lại, những thứ làm con số thấp đi tạm thời: vừa ngủ dậy chưa cử động, đang rất thư giãn, một số thuốc. Đây là lý do nên đo vài ngày liên tiếp cùng giờ chứ không dựa vào một lần.

Cách lấy được con số nhịp nghỉ đáng tin của chính bạn

Muốn biết mức nền của mình, làm một đợt đo ngắn như sau:

  1. Chọn một giờ cố định, tốt nhất là sáng sớm sau khi đi vệ sinh, trước cà phê và bữa sáng.
  2. Ngồi trên ghế có tựa lưng, hai chân chạm đất, ngồi yên năm phút, không cầm điện thoại đọc tin.
  3. Bắt mạch cổ tay và đếm trọn 60 giây.
  4. Ghi vào sổ: ngày, giờ, con số, mạch đều hay không đều, và hoàn cảnh nếu có gì khác thường (sốt, ngủ ít, uống rượu tối qua).
  5. Lặp lại mỗi ngày trong một đến hai tuần.
  6. Lấy khoảng thường gặp nhất của bạn, bỏ những ngày có hoàn cảnh bất thường. Đó là con số nền để so sánh về sau.

Có con số nền rồi, bạn không cần đo hằng ngày nữa. Chỉ đo lại khi thấy trong người khác lạ, khi bắt đầu thuốc mới theo chỉ định, hoặc khi bác sĩ dặn.

Thay đổi nào so với mức nền đáng để ý

Một sáng mạch cao hơn mọi khi chục nhịp, sau một đêm mất ngủ, không phải chuyện lạ. Điều đáng để ý là thay đổi kéo dài: nhiều ngày liền nhịp nghỉ cao hơn rõ rệt so với mức nền mà không giải thích được bằng sốt, cà phê hay thiếu ngủ; hoặc nhịp nghỉ thấp hẳn đi kèm mệt, choáng.

Thay đổi đi kèm triệu chứng luôn quan trọng hơn bản thân con số. Một người nhịp nghỉ 52 mà khoẻ, leo cầu thang bình thường, khác hẳn một người 52 mà hay choáng khi đứng dậy, có lần suýt ngất. Tương tự, nhịp 95 lúc nghỉ ở người đang sốt khác với 95 ở người không sốt mà thấy hồi hộp, hụt hơi.

Khi nhịp nghỉ thường xuyên vượt quá 100, xem thêm bài mạch nhanh khi ngồi yên; khi thường xuyên dưới 60 kèm triệu chứng, xem bài về mạch chậm cùng danh mục.

Khi nào đi khám, khi nào gọi 115

Con số nhịp nghỉ tự đo là thông tin để mang đi khám, không dùng để tự chẩn đoán. Nên đặt lịch khám khi:

  • Nhịp nghỉ nhiều ngày liền cao hơn 100 hoặc thấp hơn mức nền của bạn rõ rệt mà không rõ lý do.
  • Mạch thường xuyên không đều khi bắt.
  • Nhịp thay đổi kèm mệt nhiều, hụt hơi khi làm việc nhẹ, phù chân, sút cân không rõ nguyên nhân.
  • Bạn mới bắt đầu một thuốc và thấy nhịp nghỉ đổi khác hẳn.

Gọi cấp cứu 115 ngay khi nhịp nhanh hoặc chậm bất thường đi kèm đau tức ngực, khó thở, ngất hay suýt ngất, vã mồ hôi lạnh, lơ mơ hoặc nói khó. Lúc đó không cần đếm lại cho chắc; việc đầu tiên là gọi trợ giúp và cho người bệnh nằm hoặc ngồi ở tư thế dễ chịu nhất.

Câu hỏi thường gặp

Nhịp tim lúc nghỉ 55 ở người không tập thể thao có sao không?

Không nhất thiết có vấn đề. Nhiều người khoẻ có nhịp nghỉ dưới 60. Đáng đi khám khi kèm choáng, mệt nhiều, suýt ngất, hoặc khi nhịp thấp đi rõ so với mức quen thuộc.

Nhịp tim lúc nghỉ 90 có cao không?

Vẫn nằm trong khoảng tham khảo 60 đến 100. Nên xem lại điều kiện đo như cà phê, thiếu ngủ, sốt, lo âu, và so với mức nền của chính bạn qua nhiều ngày.

Nên đo nhịp tim lúc nghỉ vào giờ nào trong ngày?

Buổi sáng sau khi thức dậy, đi vệ sinh và ngồi yên năm phút, trước cà phê và bữa sáng. Quan trọng là đo cùng một giờ, cùng điều kiện mỗi lần.

Vì sao nhịp tim lúc nghỉ của phụ nữ thường cao hơn nam giới?

Tim của phụ nữ trung bình nhỏ hơn nên mỗi nhịp bóp ít máu hơn, cần đập nhiều hơn một chút để đủ lưu lượng. Chênh lệch thường chỉ vài nhịp.

Uống cà phê xong bao lâu thì đo nhịp tim lúc nghỉ được?

Tác dụng làm tăng nhịp của cà phê kéo dài vài giờ tuỳ người. Để có con số nghỉ, đo trước khi uống buổi sáng là cách đơn giản nhất.

Nhịp tim lúc nghỉ thấp có phải lúc nào cũng tốt?

Không hẳn. Nhịp thấp ở người tập luyện đều thường là dấu hiệu tim khoẻ, nhưng nhịp thấp kèm mệt, choáng, ngất có thể do thuốc hoặc rối loạn dẫn truyền và cần khám.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0918.832.283