SinhHieu.comSinh Hiệu
Đo tại nhà đúng cách

Ghi sổ số đo tại nhà thế nào để bác sĩ đọc và dùng được

Một cuốn sổ số đo có ích khi mỗi dòng đủ ngày, giờ, tư thế, hoàn cảnh và ghi cả số xấu. Cách kẻ cột, cách ghi, cách tóm tắt tuần để bác sĩ đọc trong một phút.

Ghi sổ số đo tại nhà thế nào để bác sĩ đọc và dùng được

Sổ số đo dùng được là sổ mà mỗi dòng có đủ ngày, giờ đo, tay hoặc vị trí đo, tư thế, hoàn cảnh trước lúc đo và con số đúng như máy hiện, kể cả số xấu. Thiếu giờ và hoàn cảnh, bác sĩ chỉ thấy một dãy số rời rạc, không đọc ra được xu hướng.

Phần lớn sổ mang tới phòng khám hỏng không phải vì đo sai, mà vì ghi sai cách: số được làm tròn, lần đo lại không ghi, trang bị chép lại cho sạch, ghi chú viết tắt mà chính người ghi một tháng sau cũng không nhớ nghĩa. Dưới đây là cách kẻ sổ, ghi từng dòng và tóm tắt cho gọn.

Vì sao bác sĩ cần sổ chứ không cần một con số

Ở phòng khám, huyết áp hay mạch chỉ được đo trong vài phút, lúc người bệnh vừa đi đường, vừa chờ đợi, có khi còn hồi hộp. Con số đó là một lát cắt. Sổ ở nhà cho thấy cả bộ phim: buổi sáng thế nào, buổi tối thế nào, ngày ngủ kém khác ngày ngủ ngon ra sao, sau khi đổi giờ uống thuốc theo lời dặn thì con số dịch đi hay đứng yên.

Bác sĩ đọc sổ để trả lời vài câu hỏi rất cụ thể: trung bình một tuần nằm ở khoảng nào, buổi sáng có cao hơn buổi tối không, có những lần vọt lên bất thường không và chúng đi kèm hoàn cảnh gì. Một cuốn sổ chỉ ghi “ổn”, “hơi cao” hay chỉ chép những lần đẹp nhất thì không trả lời được câu nào trong số đó.

Vì thế mục tiêu của sổ không phải là đẹp hay đầy, mà là đọc lại được: người khác cầm lên, không cần hỏi thêm, vẫn hiểu từng dòng.

Kẻ sổ: những cột nên có

Có thể dùng vở kẻ ô, sổ in sẵn của cơ sở y tế hoặc ghi chú trên điện thoại. Hình thức nào cũng được, miễn đủ các cột dưới đây cho loại số đo đang theo dõi.

CộtGhi gìVí dụ cách ghi
NgàyNgày tháng đủ, không chỉ thứ trong tuần14/3
GiờGiờ thật lúc đo, không ghi “sáng”, “tối”6:40
Tay hoặc vị tríTay trái hay phải; nhiệt độ đo ở nách, tai hay tránT (tay trái)
Tư thếNgồi, nằm, đứngngồi
Số đoĐúng như máy hiện, đủ mọi lần đo trong một lượt138/86 – 134/84
MạchSố mạch máy hiện kèm, nếu có72
Hoàn cảnhTrước hay sau thuốc, sau ăn, vừa leo cầu thang, ngủ kémtrước thuốc, ngủ 5 tiếng
Triệu chứngCó gì lạ lúc đo, hoặc để trốnghơi nhức đầu

Cột “hoàn cảnh” là cột hay bị bỏ nhất nhưng lại giúp bác sĩ nhiều nhất. Một con số 150 lúc vừa cãi nhau xong khác hẳn con số 150 sau mười phút ngồi yên.

Với trẻ sốt, cột “vị trí” và “đã uống thuốc hạ sốt lúc mấy giờ” quan trọng hơn cột mạch. Với người đo SpO2, cần thêm cột “đang thở oxy hay thở khí trời” nếu người bệnh có dùng oxy tại nhà theo chỉ định.

Ghi một dòng cho đúng: thứ tự làm

Thói quen tốt là ghi ngay khi máy vừa hiện số, sổ và bút để sẵn cạnh máy. Một lượt đo huyết áp buổi sáng có thể đi theo thứ tự sau:

  1. Ghi ngày và giờ trước khi đo, để không quên khi đang bận nhìn máy.
  2. Ghi hoàn cảnh: đã uống thuốc chưa, đã đi vệ sinh chưa, đêm qua ngủ thế nào.
  3. Đo lần thứ nhất, chép nguyên con số và mạch.
  4. Đợi khoảng một đến hai phút, đo lần hai, chép tiếp trên cùng dòng.
  5. Nếu hai lần lệch nhau nhiều, đo lần ba và chép cả lần ba.
  6. Ghi triệu chứng nếu có; không có thì để trống, không ghi “bình thường”.
  7. Không tính trung bình ngay trên dòng đó; để dành phần tính cho cuối tuần.

Cách làm này cũng áp dụng cho mạch, nhiệt độ hay SpO2: giờ trước, hoàn cảnh sau, con số nguyên bản, không sửa. Quy trình đo chi tiết từng loại nằm ở các bài riêng; ở đây chỉ bàn chuyện ghi.

Những cách ghi làm hỏng sổ

Làm tròn số. Máy hiện 137 mà ghi 135 cho dễ nhớ, hoặc 37,8 độ ghi thành “gần 38”. Một lần làm tròn thì không sao, nhưng cả tháng làm tròn theo một hướng sẽ kéo trung bình lệch đi.

Chỉ ghi lần đẹp nhất. Đo ba lần, thấy lần ba thấp nhất nên chỉ ghi lần ba. Bác sĩ nhìn sổ sẽ nghĩ mọi thứ đang ổn, trong khi thực tế không phải vậy. Ghi đủ cả ba.

Bỏ ngày xấu. Ngày ốm, ngày mất ngủ, ngày quên thuốc thường bị bỏ trống vì “ngày đó không chuẩn”. Chính những ngày đó cho thấy cơ thể phản ứng ra sao; ghi kèm hoàn cảnh là đủ.

Chép lại cho sạch. Nhiều người viết nháp rồi chép sang sổ mới trước khi đi khám. Mỗi lần chép là một lần có thể nhầm dòng, đảo số. Sổ gạch xoá vẫn tốt hơn sổ đẹp bị chép sai.

Viết tắt tự chế. Ký hiệu “x”, “!!”, “ok” lúc ghi thì hiểu, một tháng sau thì chịu. Nếu dùng ký hiệu, ghi chú giải ở trang đầu.

Ghi số của người khác vào cùng trang. Trong nhà có hai người cùng dùng một máy, sổ chung sẽ lẫn. Mỗi người một sổ, hoặc ít nhất một cột tên.

Sổ giấy hay ghi trên điện thoại

Không có hình thức nào đúng tuyệt đối. Cách tốt nhất là cách người đo thật sự duy trì được trong nhiều tuần.

Sổ giấy

Ưu điểm là người lớn tuổi dễ dùng, không phụ thuộc pin hay mật khẩu, bác sĩ lật nhanh được. Nhược điểm là khó tính trung bình, dễ thất lạc, chữ xấu khó đọc. Hợp với người theo dõi một hai chỉ số, đo ngày một hai lượt.

Ghi chú hoặc bảng tính trên điện thoại

Dễ sắp xếp, dễ tính trung bình, chụp gửi người nhà được. Nhưng hay gặp chuyện mỗi lần ghi một kiểu, có lần ghi giờ có lần không, hoặc bảng nhiều cột quá nên bỏ dở. Nếu dùng điện thoại, tạo sẵn một mẫu dòng rồi sao chép mỗi lần ghi, đừng gõ tự do.

Máy có bộ nhớ

Nhiều máy đo huyết áp lưu được vài chục lần đo kèm giờ. Bộ nhớ này hữu ích để đối chiếu, nhưng không thay được sổ vì máy không biết hoàn cảnh, không biết ai đo, và có máy tự xoá khi thay pin. Coi bộ nhớ là bản dự phòng.

Tóm tắt cuối tuần trong năm phút

Bác sĩ thường không có thời gian đọc từng dòng của ba mươi ngày. Một bảng tóm tắt nhỏ ở cuối mỗi tuần giúp buổi khám đi thẳng vào việc. Ví dụ với huyết áp:

MụcCách tínhGhi chú
Trung bình buổi sángCộng tất cả số đo buổi sáng trong tuần rồi chia cho số lầnTính riêng số trên và số dưới
Trung bình buổi tốiLàm tương tự với các lần đo buổi tốiSo với buổi sáng
Lần cao nhấtChép nguyên dòng đó, kèm hoàn cảnhKhông chỉ chép con số
Lần thấp nhấtChép nguyên dòng, kèm triệu chứng nếu cóChú ý nếu có choáng, mệt
Số ngày đoĐếm số ngày có đo trong tuầnCho thấy độ đầy đủ của sổ
Sự kiện trong tuầnỐm, đổi thuốc theo chỉ định, đi xa, mất ngủMột hai dòng ngắn

Nhiều hướng dẫn theo dõi huyết áp tại nhà bỏ ngày đo đầu tiên khi tính trung bình, vì ngày đầu người ta thường hồi hộp và đo chưa quen tay. Làm vậy hay không là tuỳ chỉ dẫn của bác sĩ đang theo dõi; quan trọng là ghi rõ đã bỏ ngày nào.

Với nhiệt độ của trẻ đang sốt, tóm tắt theo ngày thay vì theo tuần: nhiệt độ cao nhất trong ngày, giờ, số lần dùng thuốc hạ sốt theo đơn và khoảng cách giữa các lần sốt.

Khi nào không đợi tới buổi khám

Sổ dùng để theo dõi xu hướng, không dùng để chờ. Nếu đã được bác sĩ dặn một ngưỡng riêng, ví dụ huyết áp vượt mức nào hoặc SpO2 dưới mức nào thì gọi, hãy viết ngưỡng đó lên trang đầu của sổ bằng chữ to, để bất kỳ ai trong nhà đo cũng thấy.

Khi số đo bất thường đi kèm đau ngực, khó thở, yếu hay tê nửa người, méo miệng, nói khó, lơ mơ, ngất, co giật hay trẻ nhỏ li bì khó đánh thức, gọi cấp cứu 115 ngay chứ không ngồi đo lại nhiều lần để ghi cho đủ. Nếu con số lạ nhưng người vẫn khoẻ, hãy nghỉ, đo lại theo đúng quy trình, ghi cả hai lần, và liên hệ bác sĩ trong ngày nếu số vẫn lệch rõ khỏi ngưỡng được dặn.

Sổ không phải công cụ để tự tăng giảm thuốc. Thấy vài ngày số đẹp rồi bỏ thuốc, hoặc thấy số cao rồi uống thêm một viên, là hai việc không nên làm; mang sổ tới cho bác sĩ quyết định.

Mang sổ đi khám sao cho có ích

Trước buổi khám, đánh dấu trang tóm tắt tuần gần nhất bằng một mẩu giấy kẹp. Khi bác sĩ hỏi “ở nhà đo thế nào”, đưa thẳng trang đó, đừng kể lại bằng trí nhớ. Nếu có câu hỏi, viết sẵn hai ba câu ở cuối trang, chẳng hạn: “Buổi sáng thường cao hơn buổi tối khoảng mười, như vậy có cần đổi gì không?”.

Cách chuẩn bị đầy đủ hơn cho buổi khám, gồm cả việc mang máy đi đối chiếu, có trong bài mang số đo đi khám. Còn nếu đang băn khoăn máy đang dùng có đáng tin không trước khi bắt đầu ghi sổ, xem bài về tiêu chí chọn máy đo huyết áp.

Câu hỏi thường gặp

Ghi sổ huyết áp mỗi ngày mấy lần là đủ?

Thường gặp nhất là hai lượt, sáng và tối, mỗi lượt đo hai lần cách nhau một đến hai phút, trong khoảng một tuần trước buổi khám. Số lượt cụ thể nên theo chỉ dẫn của bác sĩ đang theo dõi.

Có nên ghi lần đo bị lỗi hay cử động không?

Lần đo máy báo lỗi thì không cần ghi số, nhưng nên ghi chú “đo lại do lỗi”. Lần đo có cử động, nói chuyện thì ghi số kèm chú thích để người đọc biết vì sao nó lệch.

Máy đã lưu bộ nhớ rồi có cần ghi sổ nữa không?

Vẫn nên ghi. Bộ nhớ máy không biết hoàn cảnh, không biết ai đo, có máy xoá khi thay pin. Sổ giữ được giờ thuốc, triệu chứng và những ngày đặc biệt mà máy không ghi được.

Số đo cao bất thường có cần chờ đến hẹn khám mới báo không?

Không. Nếu kèm đau ngực, khó thở, yếu nửa người, nói khó hay lơ mơ thì gọi 115 ngay. Nếu không có triệu chứng nhưng vượt ngưỡng bác sĩ đã dặn, nghỉ rồi đo lại và liên hệ bác sĩ trong ngày.

Ghi sổ cho trẻ sốt cần những gì?

Giờ đo, vị trí đo như nách hay tai, nhiệt độ đúng như máy hiện, giờ dùng thuốc hạ sốt theo đơn, lượng ăn uống và số lần đi tiểu, cùng biểu hiện như li bì, quấy khóc hay phát ban.

Viết sai trong sổ thì có nên xé trang chép lại?

Không nên. Gạch một nét để vẫn đọc được số cũ rồi viết số đúng bên cạnh. Chép lại cả trang dễ nhầm dòng và làm mất dấu vết những lần đo thật.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0918.832.283