SinhHieu.comSinh Hiệu
Nhịp thở

Hụt hơi khi leo cầu thang: mức nào bình thường, mức nào nên đi khám

Thở nhanh khi leo cầu thang là bình thường; điều đáng chú ý là hụt hơi ở mức nhẹ hơn trước, lâu hồi lại, hoặc kèm đau ngực, choáng. Cách tự đo và ghi để mang đi khám.

Hụt hơi khi leo cầu thang: mức nào bình thường, mức nào nên đi khám

Thở nhanh, thở mạnh khi leo vài tầng cầu thang là phản ứng bình thường của cơ thể. Nên đi khám khi hụt hơi xuất hiện ở mức gắng sức nhẹ hơn trước, nặng dần qua vài tuần, phải dừng lại giữa chừng dù trước đây đi được, lâu hồi lại, hoặc đi kèm đau tức ngực, choáng váng.

Câu hỏi “leo cầu thang bị hụt hơi có sao không” khó trả lời bằng một con số, vì mức hụt hơi phụ thuộc vào thể lực, tuổi, cân nặng, tốc độ leo và số tầng. Điều bác sĩ quan tâm không phải là bạn có thở dốc hay không, mà là thở dốc ở mức gắng sức nào, so với chính bạn vài tháng trước, và hồi lại nhanh hay chậm. Ba thứ này bạn hoàn toàn tự theo dõi được ở nhà.

Vì sao leo cầu thang làm thở dốc

Leo cầu thang là một trong những hoạt động hằng ngày nặng nhất: bạn nâng cả trọng lượng cơ thể lên cao liên tục. Cơ chân cần nhiều oxy hơn, sinh ra nhiều khí cacbonic hơn, và cơ thể đáp lại bằng cách thở nhanh và sâu hơn, tim đập nhanh hơn. Ở người khoẻ, leo nhanh hai ba tầng mà thở dốc, nói chuyện hơi hụt là chuyện thường.

Thở dốc khi gắng sức chỉ trở thành tín hiệu khi nó lệch khỏi mức quen thuộc của chính người đó. Người trước đây lên tầng ba nhà mình vừa đi vừa nói chuyện, giờ đến chiếu nghỉ tầng hai đã phải dừng, là đang thay đổi, dù nhiều người khác cùng tuổi cũng phải dừng ở đó.

Mô tả mức hụt hơi theo hoạt động

Bác sĩ hô hấp thường dùng một thang năm mức để ghi nhận người bệnh hụt hơi ở mức hoạt động nào. Dưới đây là cách mô tả gần với thang đó, để bạn tự xếp mình hoặc người thân vào:

MứcMô tảÝ nghĩa thường gặp
0chỉ hụt hơi khi gắng sức nặng như chạy, leo nhanh nhiều tầngthường bình thường
1hụt hơi khi đi vội trên đường bằng hoặc lên dốc nhẹ, lên một hai tầngtheo dõi; nếu mới xuất hiện thì nên khám
2đi trên đường bằng chậm hơn người cùng tuổi vì hụt hơi, hoặc phải dừng lại lấy hơi khi đi theo nhịp của mìnhnên đi khám
3phải dừng lấy hơi sau khoảng 100 mét hoặc vài phút đi bộnên đi khám sớm
4hụt hơi đến mức không ra khỏi nhà được, hoặc hụt hơi khi thay quần áocần khám sớm; nếu xảy ra đột ngột thì là cấp cứu

Ghi lại mức của mình hôm nay và mức của vài tháng trước theo trí nhớ. Một bước tụt từ mức 1 xuống mức 2 hay 3 trong vài tuần là điều đáng nói với bác sĩ hơn bản thân con số.

Tự kiểm tra ở nhà bằng một lần leo cầu thang

Chỉ làm khi bạn đang khoẻ, không đau ngực, không choáng, và dừng ngay nếu thấy khó chịu bất thường:

  1. Ngồi nghỉ 5 phút, đếm nhịp thở của mình trọn một phút hoặc nhờ người nhà đếm. Ghi lại.
  2. Leo cùng một đoạn cầu thang quen thuộc, ví dụ từ tầng một lên tầng ba, với tốc độ bình thường, không cố.
  3. Trong lúc leo, thử nói một câu dài, như đọc thuộc một câu thơ. Ghi lại: nói trọn câu, nói ngắt quãng, hay không nói được.
  4. Ghi lại có phải dừng giữa chừng không, dừng ở đâu.
  5. Lên đến nơi, ngồi xuống, nhờ người nhà đếm nhịp thở ngay, rồi đếm lại sau 3 phút và sau 5 phút.
  6. Ghi thời gian để cảm giác thở dốc hết hẳn, nhịp thở về gần mức lúc nghỉ.
  7. Lặp lại đúng đoạn cầu thang đó mỗi tuần một lần, cùng khung giờ, để so sánh.

Ở người khoẻ, nhịp thở thường về gần mức nghỉ trong vài phút. Điều cần chú ý là thời gian hồi phục dài ra theo tuần, hoặc mức hụt hơi tăng dù đoạn đường và tốc độ không đổi. Cách đếm nhịp thở lúc nghỉ cho đúng có trong bài nhịp thở người lớn lúc nghỉ.

Phép thử nói chuyện: dùng được mọi lúc

Không cần đồng hồ hay máy đo. Trong lúc đi bộ hoặc leo cầu thang, hãy thử nói chuyện:

Nói được trọn câu, hơi hụt một chút. Mức gắng sức vừa phải, phù hợp với đi bộ tập thể dục và leo cầu thang thông thường.

Chỉ nói được vài từ rồi phải lấy hơi. Mức gắng sức nặng. Bình thường khi leo nhanh nhiều tầng, nhưng đáng chú ý nếu xảy ra khi leo chậm một hai tầng.

Không nói được. Dừng lại, ngồi nghỉ. Nếu xảy ra với mức gắng sức nhẹ, hoặc không hồi lại sau vài phút nghỉ, cần được khám.

Những điều làm hụt hơi khi gắng sức tăng lên

Có nhiều lý do khiến một người mau hụt hơi hơn trước, từ những lý do không đáng lo như ít vận động trong nhiều tháng, tăng cân, vừa ốm dậy, đến những lý do cần được tìm ra như thiếu máu, bệnh phổi, bệnh tim, bệnh tuyến giáp. Người nhà và người bệnh không cần, và không nên, tự đoán nguyên nhân. Việc của bạn là mô tả đúng thay đổi; việc tìm nguyên nhân là của bác sĩ, qua thăm khám và các xét nghiệm cần thiết.

Một vài chi tiết rất có ích cho bác sĩ: hụt hơi bắt đầu từ khi nào, tăng dần hay đột ngột; có ho, sốt, sụt cân không; có phù mắt cá chân về chiều không; nằm phẳng có khó thở hơn, phải kê thêm gối không; có hồi hộp, đánh trống ngực khi leo không; có hút thuốc không và bao lâu.

Phụ nữ mang thai thường hụt hơi hơn khi leo cầu thang, nhất là những tháng cuối. Hụt hơi tăng đột ngột, kèm đau ngực hay ho ra máu trong thai kỳ vẫn cần được khám ngay.

Câu mô tả mẫu khi đi khám

Thay vì nói “dạo này em hay mệt”, hãy mang theo những gì đã ghi và nói cụ thể. Ví dụ: “Hồi đầu năm em lên tầng bốn chỗ làm không phải dừng, vừa đi vừa nói chuyện được. Khoảng một tháng nay, đến tầng hai đã phải dừng lấy hơi. Ngồi nghỉ em đếm thở được 16 lần một phút, leo xong được 30, năm phút sau vẫn còn 24. Tối nằm phẳng thì không sao, chân không phù, không ho.”

Một đoạn như vậy cho bác sĩ biết mức gắng sức gây hụt hơi, tốc độ thay đổi, thời gian hồi phục và cả những dấu hiệu bạn không có, giúp họ chọn đúng hướng thăm khám ngay từ đầu. Nếu người bệnh là cha mẹ cao tuổi, người đi cùng nên là người đã trực tiếp đi cầu thang cùng họ.

Những điều không nên làm

Không cố leo thêm để “thử sức”. Khi đã thấy hụt hơi bất thường, đau ngực hay choáng, gắng sức thêm không cho bạn thông tin gì mới, chỉ thêm rủi ro.

Không tự kết luận “do tuổi”. Tuổi làm thể lực giảm từ từ qua nhiều năm, không làm hụt hơi tăng rõ trong vài tuần.

Không tự mua thuốc giãn phế quản hay thuốc bổ phổi để thử. Thuốc không đúng có thể che mất triệu chứng và làm chậm việc tìm ra nguyên nhân.

Không bỏ đi bộ hoàn toàn vì sợ hụt hơi. Ngừng vận động làm thể lực giảm thêm và hụt hơi nặng hơn. Hỏi bác sĩ mức vận động phù hợp.

Khi nào đi khám, khi nào gọi 115

Nên đi khám trong vài ngày tới khi:

  • Hụt hơi xuất hiện ở mức gắng sức nhẹ hơn trước, tăng dần qua vài tuần.
  • Thời gian hồi lại sau leo cầu thang dài ra rõ.
  • Hụt hơi kèm phù chân, ho kéo dài, sụt cân, hoặc phải kê gối cao mới nằm được.
  • Người có bệnh tim, phổi đang điều trị thấy giới hạn gắng sức của mình giảm xuống.

Gọi 115 ngay nếu khi gắng sức xuất hiện đau, tức, nặng ngực không đỡ sau vài phút nghỉ; ngất hoặc suýt ngất; hụt hơi đột ngột dữ dội, kể cả lúc nghỉ; ho ra máu; môi tím. Những dấu hiệu nhìn từ bên ngoài khi một người đang khó thở nhiều được viết trong bài dấu hiệu thở gắng sức người nhà nhìn ra được.

Câu hỏi thường gặp

Leo 2 tầng cầu thang đã thở dốc có bình thường không?

Có thể bình thường nếu leo nhanh hoặc ít vận động. Đáng chú ý khi trước đây leo được nhiều hơn, nay phải dừng giữa chừng, hoặc thở dốc lâu hồi lại.

Thở dốc sau leo cầu thang bao lâu thì hồi lại?

Ở người khoẻ, nhịp thở thường về gần mức nghỉ trong vài phút. Thời gian hồi phục dài ra dần qua các tuần là điều nên kể với bác sĩ.

Phép thử nói chuyện khi vận động là gì?

Là thử nói một câu dài trong lúc đi bộ hoặc leo cầu thang. Nói trọn câu là gắng sức vừa; chỉ nói được vài từ là gắng sức nặng; không nói được thì nên dừng nghỉ.

Hụt hơi khi leo cầu thang có phải do tuổi già?

Tuổi làm thể lực giảm từ từ qua nhiều năm. Hụt hơi tăng rõ trong vài tuần hay vài tháng không nên coi là do tuổi mà cần đi khám.

Hụt hơi kèm đau ngực khi leo cầu thang phải làm gì?

Dừng lại, ngồi nghỉ. Nếu đau tức ngực không đỡ sau vài phút nghỉ, kèm vã mồ hôi, choáng, hãy gọi 115 ngay.

Có nên ngừng leo cầu thang khi hay bị hụt hơi không?

Không nên bỏ vận động hoàn toàn vì thể lực sẽ giảm thêm. Hãy đi khám để tìm nguyên nhân và hỏi bác sĩ mức vận động phù hợp.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0918.832.283