SinhHieu.comSinh Hiệu
Nhịp thở

Nhịp thở người lớn lúc nghỉ bao nhiêu lần một phút là thường gặp

Người lớn lúc nghỉ thường thở khoảng 12–20 lần một phút (tham khảo). Cách đếm để người được đếm không thở khác đi, và đọc con số thế nào cho đúng mức.

Nhịp thở người lớn lúc nghỉ bao nhiêu lần một phút là thường gặp

Người lớn khoẻ mạnh lúc ngồi nghỉ thường thở khoảng 12 đến 20 lần một phút; đây là khoảng tham khảo trong sách giáo khoa, từng người có thể khác theo chỉ dẫn của bác sĩ. Muốn con số đúng, phải đếm khi người đó đã ngồi yên vài phút và không biết mình đang bị đếm.

Nghe thì đơn giản, nhưng nhịp thở là chỉ số bị đo qua loa nhiều nhất, kể cả ở nơi chuyên môn. Nhiều người chỉ liếc qua rồi ghi “18” vì đó là con số quen tay. Ở nhà, người chăm bệnh gần như không bao giờ đếm. Trong khi đó, nhịp thở tăng dần lên qua vài giờ thường là một trong những dấu hiệu sớm của tình trạng xấu đi, xuất hiện trước khi huyết áp hay độ bão hoà oxy thay đổi.

Khoảng 12 đến 20 nghĩa là gì

Khoảng tham khảo này mô tả người lớn đang ngồi hoặc nằm nghỉ, tỉnh, không sốt, không đau, không vừa gắng sức. Nó không phải ranh giới cứng. Một người tập thể thao bền bỉ có thể thở 10 lần một phút mà hoàn toàn bình thường; một người đang lo lắng ngồi chờ khám có thể thở 22 lần rồi về lại 16 khi đã bình tĩnh.

Người cao tuổi có xu hướng thở nhanh hơn người trẻ một chút lúc nghỉ, và nhiều tài liệu chấp nhận ngưỡng trên cao hơn cho nhóm này. Điều này không có nghĩa là cứ già thì thở nhanh là bình thường; nó có nghĩa là với người cao tuổi, so với con số thường ngày của chính họ quan trọng hơn so với bảng.

Trong các thang điểm cảnh báo sớm mà nhiều bệnh viện dùng để phát hiện người bệnh đang xấu đi, nhịp thở người lớn từ khoảng 21 lần trở lên bắt đầu được tính là bất thường, và từ khoảng 25 lần trở lên là mức đáng lo. Ở phía dưới, dưới khoảng 12 lần cũng được để ý, dưới khoảng 9 lần là mức báo động. Những mốc này dùng cho người bệnh đang được theo dõi, không dùng để tự kết luận ở người khoẻ.

Vì sao phải đếm mà người kia không biết

Thở là việc duy nhất trong các dấu hiệu sinh tồn mà người ta tự điều khiển được. Ngay khi biết mình đang bị đếm, gần như ai cũng thở khác đi: chậm lại, sâu hơn, hoặc nín một chút rồi thở dồn. Con số đếm được khi đó là nhịp thở “đang cố thở cho đúng”, không phải nhịp thở thật.

Cách làm quen thuộc của điều dưỡng là đếm ngay sau khi bắt mạch. Ngón tay vẫn đặt ở cổ tay như đang bắt mạch tiếp, mắt chuyển sang nhìn ngực hoặc vai, và đếm. Ở nhà, có thể đếm khi người thân đang xem ti vi, đang đọc báo, hoặc lúc họ vừa chợp mắt. Không cần nói “để con đếm nhịp thở cho bố”.

Với người lớn, nhìn chỗ nào chuyển động rõ nhất: ngực, vai, hoặc bụng ở người thở bụng. Người mặc áo dày thì nhìn vai và cổ áo nhấp nhô. Một nhịp là một lần hít vào và một lần thở ra; chỉ đếm lúc hít vào.

Các bước đếm nhịp thở người lớn tại nhà

Thứ tự dưới đây áp dụng cho cả người chăm bệnh lẫn người tự theo dõi cho người thân:

  1. Để người được đếm ngồi hoặc nằm nghỉ ít nhất 5 phút sau khi đi lại, lên cầu thang, ăn uống hoặc nói chuyện nhiều.
  2. Chọn chỗ đủ sáng để nhìn rõ ngực hoặc vai; nếu người đó đắp chăn, nhìn chỗ chăn nhấp nhô.
  3. Đặt tay lên cổ tay họ như bắt mạch, hoặc chọn lúc họ đang chú ý vào việc khác.
  4. Bấm giờ khi thấy ngực bắt đầu nâng lên, đếm mỗi lần nâng lên là một.
  5. Nếu nhịp thở đều, đếm 30 giây rồi nhân hai là chấp nhận được; nếu không đều, có lúc ngừng, hoặc người đang ốm, đếm đủ 60 giây.
  6. Trong lúc đếm, để ý thêm: thở có đều không, có sâu bất thường hoặc nông bất thường không, có tiếng không, có phải dùng cơ cổ vai không.
  7. Ghi ngay: giờ, con số, tư thế, đang làm gì trước đó, có sốt hay đau không.

Với người cần theo dõi lâu ngày, đếm vào cùng những thời điểm mỗi ngày, ví dụ sáng sau khi ngủ dậy ngồi nghỉ và chiều trước bữa tối, để các con số so được với nhau.

Những thứ làm nhịp thở lúc nghỉ lệch đi

Trước khi lo vì một con số, hãy xem lúc đếm có rơi vào hoàn cảnh nào dưới đây không:

Hoàn cảnhThường làm nhịp thởNên làm gì
Vừa đi bộ, leo cầu thang, làm việc nhàtăng, về lại sau vài phútngồi nghỉ 5–10 phút rồi đếm lại
Đang nói chuyện, cườikhông đều, khó đếmđợi họ im lặng một lúc
Lo lắng, hồi hộp, vừa cãi nhautăng, có khi rất nhanhđể họ bình tĩnh, đếm lại sau
Sốtthường tăng theo nhiệt độghi kèm nhiệt độ, đếm lại khi hạ sốt
Đau nhiềutăng, thở nôngghi kèm mức đau
Ngủ saygiảm nhẹ, đều hơnbình thường; đếm lúc ngủ để so với lúc ngủ
Mới dùng thuốc gây buồn ngủ theo đơncó thể giảmđể ý kỹ hơn trong vài giờ đầu, báo bác sĩ nếu chậm rõ

Nếu sau khi loại các yếu tố trên mà nhịp thở vẫn cao hơn hẳn mức thường ngày của người đó, đó mới là thông tin cần quan tâm.

Một con số không bằng một chuỗi con số

Lấy ví dụ một ông cụ 78 tuổi nằm nhiều sau một lần ngã. Ngày thường, con gái đếm được ông thở khoảng 16 lần một phút lúc nằm xem ti vi. Một buổi sáng ông ho nhẹ, đếm được 20; buổi chiều đếm được 24, ông ăn ít hơn, nói chuyện ngắt quãng. Không con số nào đơn lẻ “quá cao”, nhưng chuỗi 16, 20, 24 trong nửa ngày là lý do đủ để đưa ông đi khám, và đó là kiểu thông tin bác sĩ đánh giá rất cao.

Vì vậy, nếu nhà có người cao tuổi, người bệnh phổi hoặc tim mạn tính, người nằm lâu tại giường, nên biết nhịp thở thường ngày của họ. Đếm vài lần lúc họ khoẻ, ghi lại. Khi họ ốm, so với chính con số đó.

Người lớn cũng có thể đếm cho chính mình nhưng khó hơn, vì vừa đếm vừa ý thức được hơi thở. Cách đỡ sai là ngồi yên, nhìn đồng hồ, đặt một tay lên bụng và đếm theo tay; hoặc nhờ người nhà. Với trẻ em, cách đếm khác hẳn, xem đếm nhịp thở cho trẻ nhỏ.

Những cái sai hay gặp

Báo trước “để đếm nhịp thở”. Người được đếm sẽ thở chậm và sâu một cách có ý thức, con số thấp hơn thật.

Đếm ngay sau khi người bệnh đi vệ sinh về. Mấy bước đi với người yếu đã đủ làm nhịp thở tăng rõ, rồi giảm lại sau vài phút.

Ước lượng thay vì đếm. Nhìn một lúc rồi đoán “chắc khoảng 20” là cách ghi số phổ biến nhất và cũng sai nhiều nhất. Không đếm thì đừng ghi.

Chỉ nhìn số, không nhìn kiểu thở. Cùng 20 lần một phút, thở êm khác với phải nhô vai, phập phồng cánh mũi, nói không hết câu.

Bỏ qua nhịp thở chậm. Người nhà thường chỉ lo thở nhanh. Một người lơ mơ thở 8 lần một phút đáng lo không kém người thở 30 lần.

Khi nào đi khám, khi nào gọi cấp cứu 115

Nên liên hệ bác sĩ hoặc đi khám sớm khi:

  • Nhịp thở lúc nghỉ cao hơn hẳn mức thường ngày của người đó và không về lại sau khi nghỉ, hạ sốt, bớt đau.
  • Nhịp thở tăng dần qua nhiều lần đếm trong ngày, kèm ho, sốt, mệt, ăn kém.
  • Người đang dùng thuốc mới theo đơn mà thở chậm rõ, buồn ngủ hơn thường lệ.
  • Người có bệnh phổi hoặc tim mạn tính thấy khó thở hơn mức quen thuộc.

Gọi 115 ngay nếu người đó khó thở đến mức không nói được hết câu, tím môi, đau ngực, lơ mơ hoặc khó đánh thức, thở rất chậm và không đều hoặc có lúc ngừng, hoặc thở ngáp từng hơi. Khi gọi, nói rõ tuổi, con số vừa đếm và người đó đang tỉnh hay lơ mơ.

Câu hỏi thường gặp

Người lớn thở 22 lần một phút có sao không?

Chưa chắc. Nếu vừa đi lại, đang lo lắng, sốt hoặc đau thì có thể tăng tạm thời. Nghỉ 10 phút rồi đếm lại. Vẫn trên 20 lúc nghỉ và cao hơn mức thường ngày thì nên hỏi bác sĩ.

Đếm nhịp thở người lớn mấy giây là đủ?

Nếu thở đều, đếm 30 giây nhân hai là chấp nhận được. Nếu thở không đều, có quãng ngừng, hoặc người đang ốm, nên đếm đủ 60 giây.

Tại sao không nên báo cho người bệnh biết đang đếm nhịp thở?

Vì khi biết mình bị đếm, người ta thường tự thở chậm và sâu hơn, làm con số thấp hơn thật. Đếm ngay sau khi bắt mạch là cách quen dùng.

Người già nhịp thở bao nhiêu là bình thường?

Người cao tuổi lúc nghỉ thường thở nhanh hơn người trẻ một chút. Quan trọng hơn bảng tham khảo là so với con số thường ngày của chính người đó khi họ khoẻ.

Nhịp thở dưới 12 lần một phút có nguy hiểm không?

Người khoẻ, tập luyện nhiều hoặc đang ngủ say có thể thở chậm mà bình thường. Nếu thở chậm kèm lơ mơ, khó đánh thức, môi tím, cần gọi cấp cứu ngay.

Tự đếm nhịp thở của mình có chính xác không?

Khó chính xác vì vừa đếm vừa ý thức hơi thở. Nên ngồi yên, đặt tay lên bụng, đếm theo tay trong một phút, hoặc nhờ người nhà đếm khi mình không để ý.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0918.832.283