SinhHieu.comSinh Hiệu
Nhịp thở

Thở dồn dập khi hoảng hốt, tê tay, chóng mặt: nhận ra và làm gì tại chỗ

Thở nhanh sâu khi hoảng hốt làm tê quanh môi, tê tay, chóng mặt. Cách dẫn người thân thở chậm lại, vì sao không nên trùm túi giấy và khi nào không được coi là do lo.

Thở dồn dập khi hoảng hốt, tê tay, chóng mặt: nhận ra và làm gì tại chỗ

Khi hoảng hốt, nhiều người thở nhanh và sâu hơn mức cơ thể cần, làm tê quanh môi, tê và co quắp ngón tay, chóng mặt, hồi hộp. Giúp họ ngồi xuống, thở ra chậm và dài hơn hít vào trong vài phút. Nhưng chỉ coi là do hoảng sau khi đã nghĩ đến những nguyên nhân nguy hiểm hơn.

Tình huống này gặp nhiều ở người trẻ, sau một cú sốc, một cuộc cãi vã, trong phòng thi, hay ở người đã từng có cơn hoảng sợ. Người trong cơn thường tin chắc mình sắp ngạt thở hoặc sắp ngất, càng sợ càng thở gấp, càng thở gấp càng tê. Người bên cạnh nếu biết vòng xoáy này vận hành thế nào sẽ giúp được nhiều, và cũng biết lúc nào nên dừng việc trấn an để gọi cấp cứu.

Vì sao thở nhanh lại gây tê tay, chóng mặt

Mỗi hơi thở ra mang khí cacbonic ra khỏi cơ thể. Khi thở nhanh và sâu hơn nhu cầu, lượng khí này trong máu giảm xuống dưới mức bình thường. Máu trở nên kiềm hơn một chút, các mạch máu nhỏ trong não co lại, dây thần kinh và cơ trở nên dễ kích thích hơn.

Kết quả là một loạt cảm giác rất thật: tê bì, kiến bò quanh môi và đầu ngón tay, có khi ngón tay co quắp lại không duỗi ra được; chóng mặt, choáng váng, nhìn mờ; tim đập nhanh; tức ngực; và nghịch lý nhất là cảm giác hít không đủ hơi, dù thực tế đang thở quá nhiều. Cảm giác thiếu hơi lại khiến người ta cố hít sâu hơn nữa.

Trong cơn, nếu đếm được, nhịp thở thường nhanh rõ so với mức nghỉ, mỗi hơi lại sâu, thở dài, ngáp liên tục. Khác với người khó thở thật vì phổi, người trong cơn thường vẫn nói được thành câu dù nói gấp, và không phải nhô vai, co kéo.

Thở dồn dập do hoảng hay khó thở do bệnh: những điểm khác

Không có dấu hiệu nào một mình đủ để phân biệt chắc chắn; bảng chỉ giúp người bên cạnh nhìn có hệ thống hơn. Khi còn nghi ngờ, xử trí như khó thở do bệnh.

Điểm nhìnHay gặp khi thở dồn dập do hoảngGợi ý khó thở do bệnh
Khởi phátsau một chuyện gây căng thẳng, đã từng bị tương tựkhông có lý do rõ, lần đầu, hoặc khác hẳn mọi lần
Lời nóinói gấp nhưng thường trọn câunói đứt từng cụm, từng từ
Kiểu thởsâu, hay thở dài, ngápnông, nhanh, phải nhô vai, ngồi chồm
Màu môihồngtái, tím
Cảm giác kèmtê quanh môi, tê hai tayđau ngực dữ dội, sốt, ho, phù chân
Sau vài phút thở chậm có hướng dẫnđỡ dầnkhông đỡ hoặc nặng thêm

Những người có bệnh phổi, bệnh tim, đái tháo đường, phụ nữ đang mang thai hoặc mới sinh, người vừa bất động lâu hay vừa mổ: thở nhanh ở họ phải được bác sĩ đánh giá, không tự cho là do lo.

Giúp người thân qua cơn: từng bước

Nếu không có dấu hiệu cấp cứu, người bên cạnh có thể làm như sau:

  1. Đưa người đó ra chỗ thoáng, yên, bớt người vây quanh. Cho ngồi xuống, lưng tựa, hai chân chạm đất.
  2. Nói chậm, giọng thấp, câu ngắn: “Mình ở đây. Đây là cơn thở nhanh, nó sẽ qua. Mình thở cùng nhau.”
  3. Mời họ đặt một tay lên bụng. Thở vào bằng mũi trong lúc đếm chậm đến bốn, thở ra bằng miệng chúm nhẹ trong lúc đếm đến sáu.
  4. Bạn thở cùng nhịp đó, đếm thành tiếng. Người đang hoảng bám theo nhịp của người bình tĩnh dễ hơn tự điều khiển.
  5. Duy trì vài phút. Đừng yêu cầu họ nín thở hay hít thật sâu; điều cần là thở ra dài và chậm.
  6. Khi tê tay, chóng mặt bắt đầu giảm, đếm nhịp thở trọn một phút và ghi lại.
  7. Ở cạnh cho đến khi họ thấy ổn hẳn. Hỏi lại xem có đau ngực, có bệnh gì đang điều trị không.

Phần lớn cơn qua đi trong vòng vài chục phút. Tê bì và co quắp ngón tay tự hết khi nhịp thở về bình thường.

Vì sao không nên trùm túi giấy

Lời khuyên thở vào túi giấy lan truyền rất rộng: hít lại khí mình vừa thở ra để bù lượng khí cacbonic đã mất. Nghe có lý, nhưng hiện nay nhiều hướng dẫn cấp cứu không còn khuyến cáo cách này.

Lý do chính: người bên cạnh không thể chắc chắn cơn thở nhanh là do hoảng. Nếu thật ra đó là cơn hen, cục máu đông ở phổi, cơn đau tim hay một rối loạn chuyển hoá, trùm túi giấy làm người đó thiếu oxy thêm. Ngay cả khi đúng là do hoảng, cảm giác bị trùm kín mặt cũng có thể làm họ sợ hơn. Dẫn nhịp thở chậm như các bước ở trên đạt được cùng mục đích mà không có rủi ro đó.

Tương tự, đừng đưa cho người đang thở dồn dập uống thuốc an thần hay thuốc ngủ của người khác trong nhà cho “dịu lại”. Thuốc không kê cho họ có thể gây buồn ngủ, thở chậm, và che mất các dấu hiệu mà bác sĩ cần thấy nếu nguyên nhân thật ra không phải do hoảng. Một cốc nước ấm sau khi cơn đã qua thì không sao, nhưng đừng ép uống khi họ đang thở gấp.

Những câu nên tránh và nên nói

Tránh: “Bình tĩnh đi, có gì đâu.” Người trong cơn đang cảm thấy rất thật; phủ nhận cảm giác làm họ thấy không được hiểu và lo thêm.

Tránh: “Hít sâu vào, hít thật sâu.” Hít sâu liên tục chính là điều đang gây ra triệu chứng. Hướng dẫn thở ra chậm, không phải hít vào mạnh.

Nên: “Mình thấy bạn đang thở nhanh, mình sẽ ngồi đây với bạn.” Gọi tên điều đang xảy ra và cho họ biết có người ở cạnh.

Nên: “Thở ra thật chậm theo tiếng đếm của mình nhé.” Một việc cụ thể để làm giúp người đang hoảng có chỗ bám.

Nên hỏi: “Bạn có đau ngực không? Có bệnh gì đang chữa không?” Hai câu này giúp bạn quyết định có cần gọi cấp cứu hay không.

Sau cơn: nên làm gì tiếp

Một lần thở dồn dập khi hoảng không phải là bệnh, nhưng nếu đây là lần đầu tiên, nên đi khám để bác sĩ loại trừ nguyên nhân thực thể, nhất là ở người trung niên trở lên. Nếu cơn lặp lại nhiều lần, gây sợ hãi tới mức tránh né đi lại, đi học, đi làm, đó là lúc nên tìm đến bác sĩ hoặc chuyên gia sức khoẻ tâm thần; các cơn hoảng sợ lặp lại có cách điều trị hiệu quả.

Ghi lại những gì đã thấy: giờ bắt đầu, nhịp thở đếm được trong cơn và sau cơn, kéo dài bao lâu, có tê, co quắp không, chuyện gì xảy ra trước đó. Đếm nhịp thở lúc người đó khoẻ để biết mức thường ngày, cách làm có trong bài nhịp thở người lớn lúc nghỉ.

Tập thở chậm khi đang bình thường, mỗi ngày vài phút, giúp người hay bị cơn quen với nhịp thở ra dài, để khi cơn đến họ có sẵn một việc quen tay để làm.

Khi nào gọi 115

Không coi là do hoảng và gọi 115 ngay nếu thở nhanh đi kèm:

  • Đau ngực dữ dội, đau lan lên hàm, ra tay, hoặc vã mồ hôi lạnh.
  • Môi, đầu ngón tay tái tím, hoặc lơ mơ, lú lẫn.
  • Không nói được thành câu, phải ngồi chồm, nhô vai để thở.
  • Đã thở chậm có hướng dẫn mười lăm, hai mươi phút mà không đỡ hoặc nặng hơn.
  • Khởi phát đột ngột sau khi bị ong đốt, ăn món lạ, dùng thuốc, hoặc kèm sưng môi, mặt, nổi mẩn.
  • Người đái tháo đường thở nhanh sâu kèm mệt lả, nôn, hơi thở có mùi lạ.
  • Ngất, co giật.

Trong lúc chờ, để người bệnh ngồi theo tư thế họ thấy dễ chịu, không cho ăn uống, ghi lại thời gian và những gì đã thấy.

Câu hỏi thường gặp

Thở nhanh bị tê tay có nguy hiểm không?

Tê tay, tê quanh môi khi thở nhanh sâu thường do khí cacbonic trong máu giảm, tự hết khi thở chậm lại. Nhưng nếu kèm đau ngực, môi tím, lơ mơ thì phải gọi cấp cứu.

Có nên thở vào túi giấy khi bị thở dồn dập không?

Nhiều hướng dẫn hiện không khuyến cáo, vì nếu cơn thở nhanh thật ra do bệnh tim phổi thì trùm túi làm thiếu oxy thêm. Thở ra chậm, dài theo nhịp đếm an toàn hơn.

Làm sao giúp người đang hoảng loạn thở chậm lại?

Cho ngồi chỗ thoáng, nói chậm và ngắn, thở cùng họ: hít vào đếm đến bốn, thở ra đếm đến sáu. Đếm thành tiếng để họ bám theo nhịp của bạn.

Thở dồn dập do lo âu kéo dài bao lâu?

Thường giảm dần trong vòng vài chục phút khi được dẫn thở chậm. Không đỡ sau mười lăm, hai mươi phút hoặc nặng thêm thì cần gọi cấp cứu.

Lần đầu bị thở dồn dập, tê tay có cần đi khám không?

Nên đi khám, nhất là người trung niên trở lên hoặc có bệnh tim phổi, để bác sĩ loại trừ nguyên nhân thực thể trước khi kết luận là do lo âu.

Tại sao thở nhanh mà vẫn thấy thiếu hơi?

Khi thở quá nhiều, cơ thể lại cảm thấy hít không đủ, khiến người ta cố hít sâu thêm. Thở ra dài và chậm giúp cắt vòng xoáy này.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0918.832.283