SinhHieu.comSinh Hiệu
Đo tại nhà đúng cách

Những sai lầm hay gặp khi tự đo huyết áp, nhiệt độ, SpO2 tại nhà

Phần lớn số đo sai ở nhà không do máy mà do đo vội, đo sai lúc, đọc một con số rồi kết luận. Những lỗi hay gặp ở từng khâu, vì sao chúng làm lệch số và cách sửa đơn giản.

Những sai lầm hay gặp khi tự đo huyết áp, nhiệt độ, SpO2 tại nhà

Phần lớn số đo sai ở nhà không do máy hỏng mà do cách đo: đo ngay khi vừa đi lại, đo qua tay áo, nói chuyện trong lúc đo, đọc một con số duy nhất rồi kết luận. Sửa những lỗi này không tốn tiền, chỉ cần làm chậm lại và làm giống nhau mỗi lần.

Các lỗi dưới đây được xếp theo từng khâu của một lần đo: chuẩn bị, lúc đo, đọc số và việc làm sau khi có số. Mỗi lỗi kèm lý do vì sao nó làm lệch con số, để người đo hiểu chứ không chỉ nhớ một danh sách cấm. Quy trình chi tiết cho từng loại phép đo có ở các bài riêng của Sinh Hiệu.

Sai ở khâu chuẩn bị

Đo ngay khi vừa bước vào nhà. Đi bộ, leo cầu thang, xách đồ làm mạch và huyết áp tăng tạm thời. Cơ thể cần vài phút ngồi yên để trở về trạng thái nghỉ. Nhiều hướng dẫn khuyên ngồi nghỉ khoảng năm phút trước khi đo huyết áp.

Nhịn tiểu trong lúc đo. Bàng quang căng có thể làm huyết áp cao hơn. Đi vệ sinh trước rồi mới ngồi đo.

Vừa uống cà phê, hút thuốc, ăn no. Những thứ này làm thay đổi mạch và huyết áp trong một khoảng thời gian sau đó. Lịch đo buổi sáng trước cà phê giúp tránh lỗi này.

Máy để đâu không biết, pin yếu. Phải đi tìm máy, thay pin vội, người đo căng thẳng ngay trước khi đo. Để máy một chỗ cố định, kiểm pin định kỳ.

Dùng chung máy mà không đổi băng quấn. Băng quấn vừa người này có thể chật hoặc rộng với người kia, và băng sai cỡ là nguồn sai số lớn.

Sai trong lúc đo

Đây là khâu có nhiều lỗi nhất, và cũng là khâu dễ sửa nhất.

Quấn băng qua tay áo. Lớp vải, nhất là áo dày hoặc tay áo xắn lên bó chặt bắp tay, làm băng không ôm sát và có thể làm lệch số. Quấn trên da trần, nếu tay áo xắn lên bị bó thì cởi hẳn tay áo.

Nói chuyện, xem điện thoại, cười đùa. Nói chuyện trong lúc đo có thể làm huyết áp cao hơn. Những phút đo là những phút im lặng.

Tư thế lỏng lẻo. Ngồi trên giường không tựa lưng, chân bắt chéo, tay buông thõng hay tay đặt cao hơn tim đều làm lệch số. Ghế có tựa lưng, hai chân chạm sàn, cánh tay đặt trên bàn ngang tầm tim.

Cử động khi máy đang chạy. Máy huyết áp và máy kẹp ngón tay đều nhạy với cử động. Giữ yên tay đến khi máy báo xong.

Rút nhiệt kế ra sớm. Que điện tử đặt ở nách cần đủ thời gian và kẹp chặt cánh tay. Rút ra khi chưa có tiếng bíp thường cho số thấp hơn thực tế.

Kẹp máy SpO2 vào ngón tay lạnh hoặc sơn móng. Tay lạnh làm máy khó bắt tín hiệu, sơn móng màu đậm hay móng giả cản ánh sáng của máy. Xoa ấm tay, chọn ngón không sơn.

Sai khi đọc số

Tin vào một lần đo duy nhất. Mọi chỉ số sinh hiệu đều dao động. Một lần đo cao hay thấp chưa nói lên gì; cần lặp lại đúng cách và nhìn xu hướng nhiều ngày.

Đọc nhầm hai con số huyết áp. Số trên là huyết áp tâm thu, số dưới là tâm trương, số thứ ba trên nhiều máy là mạch. Người lớn tuổi đôi khi đọc nhầm mạch thành huyết áp.

So số ở vị trí khác nhau. Nhiệt độ ở tai, ở nách, ở trán khác nhau một chút; so nhiệt độ trán hôm qua với nhiệt độ nách hôm nay sẽ ra kết luận sai.

Đọc số SpO2 trước khi máy ổn định. Máy kẹp ngón tay cần một lúc để bắt được sóng mạch đều. Đọc ngay khi vừa kẹp thường gặp số nhảy.

So với ngưỡng trên mạng thay vì ngưỡng bác sĩ dặn. Các khoảng tham khảo phổ thông là cho số đông. Người có bệnh mạn tính có thể được dặn ngưỡng riêng khác hẳn.

Sai lầm riêng khi đo cho trẻ nhỏ

Trẻ nhỏ không ngồi yên theo hướng dẫn được, nên lỗi ở trẻ có kiểu riêng.

Đo lúc trẻ đang khóc thét, giãy giụa. Mạch và nhịp thở của trẻ tăng vọt khi khóc, nhiệt kế không giữ được đúng chỗ. Dỗ trẻ yên, cho bế, rồi mới đo.

Ủ chăn kín rồi đo ngay. Trẻ bị ủ nóng sẽ cho số cao hơn thực tế. Nới quần áo, đợi vài phút rồi đo lại.

Dùng nhiệt kế dán trán làm căn cứ. Miếng dán đổi màu chỉ gợi ý nóng hay không. Khi cần con số để báo bác sĩ, dùng nhiệt kế điện tử.

Đo bằng ba máy khác nhau trong một đêm. Mỗi máy, mỗi vị trí cho một con số hơi khác, bố mẹ thấy số nhảy lại càng hoảng. Chọn một máy, một vị trí cho cả đợt sốt.

Chỉ nhìn nhiệt độ mà bỏ qua cách trẻ thở, chơi, bú. Một trẻ sốt vừa mà li bì, bỏ bú, thở nhanh đáng lo hơn một trẻ sốt cao nhưng vẫn chơi khi hạ nhiệt.

Bảng tự kiểm nhanh trước mỗi lượt đo

Có thể chép bảng này lên một tấm thẻ để cạnh máy, nhất là khi người khác trong nhà đo hộ.

Câu hỏiNếu câu trả lời là không
Đã ngồi yên vài phút chưa?Ngồi nghỉ rồi mới đo
Đã đi vệ sinh chưa?Đi trước rồi ngồi lại nghỉ
Băng quấn đúng cỡ, trên da trần?Đổi băng, cởi tay áo
Lưng tựa, chân chạm sàn, tay đặt ngang tim?Chỉnh lại tư thế
Đã tắt tivi, không nói chuyện?Giữ im lặng trong lúc đo
Sổ và bút đã sẵn sàng?Lấy sổ trước khi bấm đo

Sai sau khi có con số

Đo đúng mà xử lý sai thì việc đo cũng không giúp được gì.

Tự tăng, giảm hay ngừng thuốc theo số đo. Đây là sai lầm nguy hiểm nhất. Vài ngày số đẹp không có nghĩa là hết cần thuốc; một lần số cao không có nghĩa là cần uống thêm. Mọi thay đổi thuốc phải do bác sĩ quyết định.

Đo đi đo lại cho tới khi ra số vừa ý. Chọn số đẹp nhất để ghi là tự lừa mình. Ghi đủ các lần, kể cả lần không vừa ý.

Không ghi lại. Không có sổ thì một tháng sau chỉ còn ấn tượng mơ hồ. Cách ghi đúng có trong bài ghi sổ số đo tại nhà.

Lấy số đo thay cho triệu chứng. Người đau ngực, khó thở mà ngồi đo đi đo lại để xem số có cao không là đang mất thời gian quý. Triệu chứng nặng là lý do gọi cấp cứu, không cần con số xác nhận.

Một buổi sáng đo sai và cách sửa

Một người đàn ông ngoài sáu mươi vừa đi tập thể dục buổi sáng về, cởi giày xong ngồi luôn lên mép giường, xắn tay áo lên quấn băng, vừa đo vừa trả lời câu hỏi của vợ. Máy hiện con số cao hơn hẳn mọi khi. Ông đo lại ngay lập tức, số vẫn cao, liền định uống thêm một viên thuốc.

Cùng buổi sáng đó, nếu ông đi vệ sinh, thay áo, ngồi vào ghế tựa cạnh bàn, đặt tay lên bàn, im lặng năm phút rồi mới đo, khả năng cao con số sẽ khác. Nếu sau khi đo đúng cách mà vẫn vượt ngưỡng bác sĩ dặn, việc nên làm là ghi lại và gọi bác sĩ trong ngày, không tự uống thêm thuốc. Còn nếu kèm đau đầu dữ dội, đau ngực, nhìn mờ, yếu nửa người hay nói khó thì gọi cấp cứu 115.

Khi nào nghi máy chứ không phải nghi cách đo

Nếu đã sửa hết các lỗi trên, đo trong điều kiện yên tĩnh mà các lần liên tiếp vẫn nhảy rất xa nhau, máy báo lỗi liên tục, băng quấn xì hơi, thì lúc đó mới nên nghi máy. Cách kiểm tra máy có còn chính xác không có trong bài kiểm tra máy đo huyết áp còn chính xác.

Ngược lại, đổi máy mới khi cách đo vẫn sai chỉ là chuyển lỗi từ chiếc máy này sang chiếc máy khác.

Câu hỏi thường gặp

Đo huyết áp qua lớp áo mỏng có được không?

Không nên. Nhiều hướng dẫn khuyên quấn băng trên da trần. Lớp vải và tay áo xắn lên bó chặt có thể làm lệch kết quả. Nếu tay áo bó, cởi hẳn tay áo trước khi đo.

Vừa đi bộ về đo huyết áp ngay có sao không?

Số đo sẽ không phản ánh huyết áp lúc nghỉ vì vận động làm huyết áp và mạch tăng tạm thời. Nên ngồi nghỉ yên khoảng năm phút rồi mới đo.

Đo nhiều lần rồi ghi số thấp nhất có được không?

Không nên. Ghi đủ mọi lần đo trong một lượt để bác sĩ thấy con số thật. Chọn số đẹp nhất làm sổ theo dõi sai lệch và có thể dẫn đến quyết định điều trị không phù hợp.

Số đo cao thì có nên uống thêm thuốc huyết áp không?

Không tự uống thêm. Nghỉ ngơi rồi đo lại đúng cách, ghi lại và liên hệ bác sĩ. Nếu kèm đau ngực, khó thở, yếu nửa người hay nói khó thì gọi cấp cứu 115.

Vì sao máy SpO2 kẹp ngón tay cho số thấp bất thường?

Thường do tay lạnh, sơn móng màu đậm, móng giả, cử động hoặc đọc số khi máy chưa ổn định. Xoa ấm tay, ngồi yên, chọn ngón không sơn rồi đo lại.

Cùng một người mà nhiệt kế tai và nách khác nhau có phải sai không?

Không hẳn. Nhiệt độ ở tai và ở nách vốn chênh nhau một chút. Lỗi thật là so số của hai vị trí với nhau. Trong một đợt theo dõi nên dùng cùng một vị trí.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0918.832.283