SinhHieu.comSinh Hiệu
Sinh hiệu khi ốm và sau mổ

Bị cúm nằm nhà: theo dõi sinh hiệu mỗi ngày như thế nào

Cúm thường tự lui sau vài ngày, nhưng một số người chuyển nặng. Đo nhiệt độ, nhịp thở, mạch và SpO2 hai ba lần mỗi ngày giúp nhận ra ngày bệnh rẽ hướng.

Bị cúm nằm nhà: theo dõi sinh hiệu mỗi ngày như thế nào

Khi bị cúm ở nhà, đo nhiệt độ, nhịp thở, mạch và SpO2 nếu có máy, hai đến ba lần mỗi ngày vào giờ cố định, ghi sổ. Đi khám khi thở nhanh hoặc khó thở, sốt kéo dài hay hạ rồi sốt lại, mạch nhanh dai dẳng, hoặc người bệnh lơ mơ, lú lẫn.

Phần lớn người khoẻ bị cúm tự hồi phục, sốt lui sau vài ngày và mệt kéo dài thêm ít lâu. Việc theo dõi không nhằm làm cho con số đẹp lên mà để nhận ra sớm một số ít người đang chuyển sang viêm phổi hoặc biến chứng khác.

Diễn tiến thường gặp của một đợt cúm

Biết diễn tiến thường gặp giúp người nhà nhận ra khi đường đi chệch hướng. Thời gian dưới đây mang tính tham khảo, mỗi người một khác.

Một đến ba ngày đầu

Sốt lên nhanh, kèm đau mỏi người, nhức đầu, ớn lạnh. Mạch nhanh theo mức sốt, nhịp thở có thể hơi nhanh khi sốt cao. Người bệnh mệt, thèm nằm. Đây là giai đoạn khó chịu nhất nhưng thường chưa phải giai đoạn nguy hiểm nhất ở người khoẻ.

Ngày thứ ba đến thứ năm

Ở đa số người, sốt bắt đầu lui. Ho có thể nhiều lên, mệt vẫn còn. Nhịp thở và mạch trở về gần mức thường ngày khi đã hết sốt.

Sau đó

Ho và mệt có thể kéo dài thêm một đến hai tuần. Các con số đo được nên đã ổn định. Đây là lúc đáng để ý một kiểu diễn tiến: đang đỡ lại xấu đi.

Lịch đo trong ngày

Với người lớn khoẻ mạnh bị cúm, khung dưới đây là đủ. Người thuộc nhóm nguy cơ cao nên đo kỹ hơn và giữ liên lạc với bác sĩ.

GiờĐo gìGhi chú
Sáng sau khi thức dậyNhiệt độ, mạch, nhịp thở, SpO2Ngồi nghỉ năm phút trước khi đo
Đầu giờ chiềuNhiệt độ, nhịp thởGhi nếu vừa dùng thuốc hạ sốt
Tối trước khi ngủNhiệt độ, mạch, nhịp thở, SpO2So với buổi sáng để thấy xu hướng
Bất cứ khi nào thấy khó thở, đau ngực, choángĐo lại toàn bộ ngayCó tổ hợp xấu thì không chờ lịch
Mỗi ngàyĂn uống được bao nhiêu, đi tiểu mấy lầnSốt và mệt dễ làm thiếu nước

Đếm nhịp thở là việc hay bị quên nhất, trong khi với bệnh hô hấp, nó là dấu hiệu sớm nhất của viêm phổi. Đếm một phút khi người bệnh nằm yên, nhìn ngực bụng phồng lên, không báo trước.

Bốn kiểu diễn tiến cần đi khám

Không phải con số nào lệch cũng đáng lo. Bốn kiểu diễn tiến sau đây là những gì người làm lâm sàng chú ý nhất ở người bệnh cúm điều trị tại nhà.

Sốt hạ rồi lại sốt. Đang đỡ được một hai ngày thì sốt trở lại, thường cao hơn, kèm ho nhiều có đờm, có thể là dấu hiệu vi khuẩn bội nhiễm gây viêm phổi. Đây là kiểu diễn tiến kinh điển mà bác sĩ dặn người bệnh cúm để ý.

Nhịp thở tăng dần qua các lần đo. Ở người lớn, nhịp thở khi nằm yên tăng dần từ mức thường ngày lên trên khoảng hai mươi lăm lần mỗi phút, mức tham khảo, kèm thấy hụt hơi khi nói, là lý do đi khám ngay.

SpO2 thấp hơn mức thường ngày. Ở người khoẻ, SpO2 lúc nghỉ thường ở mức cao. Số đo giảm rõ so với mốc của chính người đó, đo đúng cách khi tay ấm và nằm yên, cần được báo bác sĩ; người có bệnh phổi mạn tính đối chiếu với mức mục tiêu bác sĩ đã dặn.

Mạch nhanh khi đã hết sốt. Hết sốt mà mạch vẫn nhanh, kèm mệt lả, choáng, có thể do thiếu nước, viêm phổi hoặc hiếm hơn là ảnh hưởng tới tim. Cách đọc tổ hợp này có ở bài sốt kèm mạch nhanh, thở nhanh.

Ai nên đi khám sớm ngay từ khi mới mắc

Một số người dễ chuyển nặng khi bị cúm. Với họ, đi khám sớm trong một hai ngày đầu, thay vì chờ xem, giúp bác sĩ cân nhắc điều trị kịp thời:

  • Người từ khoảng sáu mươi lăm tuổi trở lên.
  • Phụ nữ đang mang thai hoặc vừa sinh.
  • Trẻ nhỏ, nhất là dưới hai tuổi.
  • Người có bệnh phổi mạn tính, hen, bệnh tim, đái tháo đường, bệnh thận, bệnh gan.
  • Người đang dùng thuốc ức chế miễn dịch, đang hoá trị, hoặc có bệnh làm suy giảm miễn dịch.
  • Người béo phì nặng, người nằm lâu một chỗ.

Ở người cao tuổi, cúm có thể biểu hiện không điển hình, sốt ít mà lẫn nhiều. Khi chăm ông bà bị cúm, so sánh với mốc thường ngày như cách mô tả ở bài về nhiễm trùng ở người già.

Một lần kiểm tra buổi tối cho người nhà

Buổi tối là lúc nhiều gia đình băn khoăn có nên đưa đi khám ngay hay chờ đến sáng. Năm bước dưới đây giúp ra quyết định có cơ sở:

  1. Đo nhiệt độ, ghi cả giờ dùng thuốc hạ sốt gần nhất.
  2. Đếm nhịp thở một phút khi người bệnh nằm yên.
  3. Bắt mạch một phút; đo SpO2 nếu có máy, khi tay ấm.
  4. Hỏi người bệnh nói một câu dài: nói trọn câu được hay phải ngắt để thở.
  5. Hỏi lần tiểu gần nhất, uống được bao nhiêu trong ngày.

Nếu tất cả gần với buổi sáng, người bệnh nói trọn câu, đi tiểu được, có thể theo dõi qua đêm. Nếu nhịp thở nhanh hơn rõ, phải ngắt câu để thở, SpO2 giảm, hoặc lẫn, nên đi khám ngay chứ không chờ sáng.

Đo cho người bệnh cúm mà không mang bệnh về mình

Người chăm thường ở sát người bệnh nhiều lần mỗi ngày để đo, nên là người dễ bị lây nhất. Đeo khẩu trang khi lại gần, nhất là khi đếm nhịp thở hay đo nhiệt độ ở miệng, và rửa tay trước lẫn sau mỗi lần đo. Nếu nhà có người già hay trẻ nhỏ, cố gắng để một người cố định đảm nhận việc đo.

Dụng cụ dùng chung phải được lau sau mỗi lần dùng. Nhiệt kế điện tử lau đầu đo bằng bông tẩm cồn rồi để khô; máy kẹp ngón tay lau mặt trong bằng khăn ẩm có cồn, không nhúng nước. Băng quấn huyết áp ít tiếp xúc với đường hô hấp nên lau bề mặt là đủ. Tốt nhất người bệnh dùng riêng một nhiệt kế suốt đợt ốm.

Sổ ghi để ngoài phòng người bệnh, người đo ghi sau khi đã rửa tay. Cách này nghe tỉ mỉ, nhưng một đợt cúm lan sang cả nhà thì việc theo dõi cũng không còn ai làm.

Uống bao nhiêu và ăn gì khi đang sốt

Sốt làm mất nước qua mồ hôi và hơi thở nhiều hơn người ta nghĩ. Thiếu nước lại làm mạch nhanh thêm, làm người bệnh mệt và chóng mặt hơn, khiến việc đọc sinh hiệu khó hơn vì không biết mạch nhanh do sốt hay do khô. Cách kiểm đơn giản nhất là nhìn nước tiểu: vẫn đi tiểu đều, màu vàng nhạt là đang uống đủ.

Chia nhỏ: vài ngụm mỗi lần, nhiều lần trong ngày, thay vì ép uống một cốc lớn. Nước lọc, nước canh, cháo loãng, nước hoa quả pha loãng đều tính. Người có bệnh tim, bệnh thận được bác sĩ dặn giới hạn nước thì theo lời dặn đó. Khi người bệnh không uống được, nôn liên tục, hay gần như không đi tiểu, đó là lý do đi khám.

Khi nào gọi 115

Gọi 115 khi người bệnh khó thở nặng, thở rít, môi tím tái, đau ngực dữ dội, lơ mơ khó đánh thức, co giật, hoặc ngất. Trẻ nhỏ thở rất nhanh, co lõm ngực, bỏ bú, li bì cũng cần cấp cứu.

Trong lúc chờ, để người bệnh ở tư thế dễ thở nhất, thường là ngồi tựa hoặc nằm đầu cao, nới lỏng quần áo. Chuẩn bị sổ ghi các lần đo, danh sách thuốc và bệnh nền.

Ở bệnh viện, điều dưỡng sẽ đo lại toàn bộ và có thể chấm điểm tổ hợp để xếp mức ưu tiên, theo cách được giải thích trong bài điểm cảnh báo sớm. Sổ ghi ở nhà giúp họ thấy được xu hướng mà một lần đo không cho thấy.

Những việc không cần làm

Đo nhiệt độ mỗi giờ. Không thêm thông tin, chỉ làm người bệnh mất ngủ. Hai ba lần một ngày cộng thêm khi có triệu chứng mới là đủ.

Cố hạ sốt về mức bình thường bằng mọi giá. Mục đích của hạ sốt là cho người bệnh dễ chịu, uống được, ngủ được, không phải làm đẹp con số. Dùng thuốc hạ sốt theo hướng dẫn, không phối nhiều loại.

Ủ kín, đóng cửa không cho gió. Phòng thoáng, nhiệt độ dễ chịu giúp người bệnh đỡ mệt và giảm lây cho người nhà.

Tự dùng kháng sinh. Cúm do virus, kháng sinh không có tác dụng với virus. Bác sĩ chỉ dùng kháng sinh khi có bằng chứng bội nhiễm vi khuẩn.

Câu hỏi thường gặp

Bị cúm thường sốt mấy ngày?

Ở người lớn khoẻ mạnh, sốt do cúm thường kéo dài vài ngày rồi lui, ho và mệt có thể kéo dài thêm. Sốt kéo dài quá năm ngày hoặc hạ rồi lại sốt cần đi khám.

Bị cúm thở bao nhiêu lần một phút là nhanh?

Người lớn lúc nằm yên thường thở khoảng mười hai đến hai mươi lần mỗi phút, mức tham khảo. Nhịp thở tăng dần qua các lần đo, kèm hụt hơi khi nói, là dấu hiệu cần đi khám.

Hết sốt rồi lại sốt sau cúm có nguy hiểm không?

Đây là kiểu diễn tiến cần đi khám, vì có thể là viêm phổi do vi khuẩn bội nhiễm sau cúm, nhất là khi kèm ho nhiều có đờm, thở nhanh, đau ngực.

Người già bị cúm cần theo dõi gì khác?

Người già có thể sốt ít mà lẫn nhiều, bỏ ăn, té ngã. So sánh với mức thường ngày của chính họ và đi khám sớm ngay từ khi mới mắc thay vì chờ xem.

Bị cúm có cần máy đo SpO2 không?

Không bắt buộc. Đếm nhịp thở và quan sát nói trọn câu được đã cho nhiều thông tin. Nếu có máy, đo khi tay ấm, nằm yên, so với mức thường ngày.

Mang thai bị cúm có nên tự theo dõi ở nhà không?

Phụ nữ mang thai thuộc nhóm dễ chuyển nặng khi bị cúm, nên báo nơi khám thai hoặc đi khám sớm ngay từ khi có triệu chứng, không tự theo dõi kéo dài.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0918.832.283