SinhHieu.comSinh Hiệu
Huyết áp

Huyết áp đo ở nhà thấp hơn ở phòng khám: nên tin con số nào

Cả hai con số đều có giá trị nếu đo đúng. Hiệu ứng áo choàng trắng, tăng huyết áp ẩn giấu, mốc riêng cho số đo tại nhà và cách mang số đo đi khám để bác sĩ đối chiếu.

Huyết áp đo ở nhà thấp hơn ở phòng khám: nên tin con số nào

Nếu đo đúng quy trình, cả hai con số đều có giá trị, nhưng chúng không dùng chung một mốc. Đo ở nhà thấp hơn ở phòng khám là chuyện rất hay gặp; số đo tại nhà nhiều ngày thường phản ánh huyết áp thường ngày sát hơn, và mốc cao của nó thấp hơn, khoảng 135/85 mmHg tham khảo.

Điều quan trọng không phải chọn tin một bên và bỏ bên kia, mà là hiểu vì sao hai nơi khác nhau và đưa cả hai cho bác sĩ đọc cùng lúc. Có những trường hợp khoảng chênh ấy chính là thông tin chẩn đoán.

Vì sao ở phòng khám lại cao hơn

Có ba nhóm nguyên nhân chính, thường chồng lên nhau:

Hiệu ứng áo choàng trắng

Cảm giác hồi hộp khi gặp bác sĩ, lo về kết quả, chờ đợi lâu, phải đi xa, tìm chỗ gửi xe, leo cầu thang tới phòng khám đều kích hoạt phản ứng căng thẳng. Tim đập nhanh hơn, mạch máu co lại, và huyết áp tăng trong khoảng thời gian đó. Hiện tượng này được gọi là hiệu ứng áo choàng trắng. Nó không có nghĩa người bệnh “làm quá”, mà là phản ứng tự nhiên của cơ thể.

Ở một số người, mức tăng này lớn tới mức đo ở phòng khám luôn thuộc vùng tăng huyết áp trong khi đo ở nhà, đo đúng cách nhiều ngày, đều bình thường. Khi đó người ta gọi là tăng huyết áp áo choàng trắng.

Đo vội

Ở nơi đông bệnh nhân, không phải lúc nào người bệnh cũng được ngồi nghỉ đủ năm phút trước khi đo. Vừa bước vào, vừa kể bệnh vừa đo, tay đặt trên đùi: số đo dễ cao hơn. Đây không phải lỗi của riêng ai, nhưng là lý do bác sĩ thường đo lại ở cuối buổi khám hoặc hỏi thêm số đo ở nhà.

Máy khác, băng khác

Máy và băng quấn ở hai nơi khác nhau. Nếu băng ở nhà không đúng cỡ hoặc máy đã lâu không kiểm tra, chênh lệch có thể đến từ thiết bị, không phải từ cơ thể.

Ngoài ra, ở nhà người ta thường đo vào những lúc thư thả nhất trong ngày, sáng sớm trước khi đi làm hay tối muộn trước khi ngủ. Ở phòng khám, lần đo lại rơi vào giữa buổi, sau một quãng đường, có khi đã đói hoặc khát. Hai thời điểm khác nhau như vậy đã đủ cho hai con số khác nhau, dù cả hai đều đo đúng kỹ thuật.

Bốn khả năng khi đặt hai con số cạnh nhau

Khi có cả số đo ở phòng khám lẫn trung bình số đo tại nhà nhiều ngày, người ta xếp vào một trong bốn ô dưới đây. Mốc dùng để chia là mốc tham khảo phổ biến: khoảng 140/90 mmHg cho phòng khám và 135/85 mmHg cho tại nhà.

Phòng khámTại nhàTên thường gọiÝ nghĩa
Bình thườngBình thườngHuyết áp bình thườngTheo dõi định kỳ
CaoBình thườngTăng huyết áp áo choàng trắngCần theo dõi tiếp, bác sĩ cân nhắc kỹ trước khi điều trị
Bình thườngCaoTăng huyết áp ẩn giấuDễ bị bỏ sót, cần bác sĩ đánh giá
CaoCaoTăng huyết ápCần bác sĩ đánh giá và lên kế hoạch

Ô thứ ba là ô đáng lưu ý nhất. Người có huyết áp ẩn giấu đi khám thấy bình thường, yên tâm ra về, nhưng ở nhà, ở nơi làm việc, huyết áp lại thường xuyên cao. Hay gặp ở người hút thuốc, người làm việc căng thẳng, người uống rượu bia đều đặn, người đang điều trị nhưng chỉ uống thuốc đều vào mấy hôm trước ngày khám.

Ô thứ hai cũng không hẳn là vô hại. Nhiều người ở ô này theo thời gian chuyển sang tăng huyết áp thật, nên vẫn cần theo dõi chứ không phải bỏ qua.

Vì sao mốc tại nhà thấp hơn mốc phòng khám

Mốc tại nhà thấp hơn vì ở nhà không có hiệu ứng áo choàng trắng. Nếu dùng chung mốc 140/90 mmHg cho cả hai nơi, những người có trung bình tại nhà nhích dưới 140/90 một chút, tức là đã cao hơn mức thường gặp khi được thư giãn, sẽ bị bỏ sót. Vì vậy các khuyến cáo phổ biến dùng mốc khoảng 135/85 mmHg cho trung bình số đo tại nhà.

Mốc này chỉ áp dụng cho trung bình của nhiều lần đo trong nhiều ngày, theo đúng quy trình. Một lần đo lẻ 136/84 mmHg không phải là đã vượt mốc. Quy trình đo bảy ngày được hướng dẫn chi tiết ở bài quy trình đo huyết áp tại nhà.

Máy đo huyết áp lưu động đeo 24 giờ, hay được gọi là holter huyết áp, cũng có mốc riêng cho ban ngày, ban đêm và cả ngày. Khi số đo hai nơi mâu thuẫn mà bác sĩ cần quyết định, đây thường là cách đo được dùng để phân xử.

Mang số đo tới phòng khám thế nào cho bác sĩ dùng được

Bác sĩ có ít thời gian cho mỗi người. Chuẩn bị đúng giúp con số ở nhà được dùng thay vì bị gạt đi:

  1. Đo đủ bảy ngày liền trước buổi khám, sáng và tối, mỗi buổi hai lần, ghi giờ đo và tay đo.
  2. Ghi kèm hoàn cảnh bất thường: mất ngủ, đau, sốt, quên thuốc, vừa uống cà phê.
  3. Tính sẵn trung bình buổi sáng, trung bình buổi tối và trung bình cả tuần, bỏ ngày đầu tiên. Nếu không tự tính được, cứ mang sổ đầy đủ.
  4. Mang theo máy và băng quấn của mình.
  5. Đề nghị đo so sánh: nhân viên y tế đo bằng máy phòng khám, ngay sau đó đo bằng máy của bạn ở cùng tay.
  6. Kể rõ mình đang dùng thuốc gì, uống lúc mấy giờ, có quên liều nào trong tuần không.

Bước so máy rất có ích. Nếu máy của bạn đo lệch nhiều so với máy phòng khám ở cùng thời điểm, vấn đề nằm ở thiết bị chứ không phải huyết áp áo choàng trắng.

Những kết luận vội cần tránh

“Ở nhà bình thường thì bác sĩ đo sai.” Có thể bạn bị hiệu ứng áo choàng trắng, nhưng cũng có thể máy ở nhà, băng quấn hoặc cách đo ở nhà có vấn đề. Chỉ kết luận sau khi đã so máy và kiểm quy trình.

“Ở phòng khám bình thường thì không cần đo ở nhà.” Tăng huyết áp ẩn giấu chỉ lộ ra khi đo ở ngoài phòng khám. Người có yếu tố nguy cơ nên có số đo tại nhà ít nhất một vài đợt.

“Đo ở nhà cao thì tự uống thêm thuốc trước khi đi khám.” Không tự thêm, bớt hay đổi thuốc. Mang số đo tới bác sĩ để quyết định.

“Chỉ mang những ngày đo đẹp.” Chọn lọc số đo làm hỏng giá trị của cả tuần. Bác sĩ cần cả những con số xấu để hiểu đúng.

Khi khoảng chênh chính là thông tin

Có người cứ đến phòng khám là huyết áp tăng vọt, kèm tim đập nhanh, toát mồ hôi. Với họ, việc đo đi đo lại ở phòng khám chỉ càng làm số cao thêm. Bác sĩ sẽ dựa nhiều hơn vào số đo tại nhà và holter huyết áp. Nói thẳng với bác sĩ rằng mình rất lo khi đo cũng là một thông tin hữu ích.

Ngược lại, người ở nhà luôn đo thấp hơn rõ so với phòng khám nên tự hỏi: mình có đo đúng quy trình không, có đo lúc vừa uống thuốc xong, lúc vừa ngủ trưa dậy hay không. Nếu số đo ở nhà lên xuống thất thường, xem thêm bài huyết áp mỗi lần đo một khác.

Khi nào cần khám sớm, khi nào gọi 115

Đặt lịch khám sớm khi trung bình số đo tại nhà một tuần từ 135/85 mmHg trở lên, khi số đo hai nơi mâu thuẫn mà chưa ai giải thích, hoặc khi đang điều trị mà số đo tại nhà thay đổi rõ.

Gọi cấp cứu 115 khi huyết áp rất cao kèm đau ngực, khó thở, yếu liệt hoặc tê một bên người, nói khó, méo miệng, nhìn mờ đột ngột, đau đầu dữ dội bất thường hay lơ mơ, ở bất cứ nơi nào bạn đang đo.

Câu hỏi thường gặp

Huyết áp đo ở nhà thấp hơn bệnh viện có bình thường không?

Rất hay gặp. Ở bệnh viện người ta hồi hộp, đi lại nhiều, ít được nghỉ đủ trước khi đo. Hiện tượng này gọi là hiệu ứng áo choàng trắng; nên mang số đo tại nhà nhiều ngày cho bác sĩ đối chiếu.

Tăng huyết áp ẩn giấu là gì?

Là khi đo ở phòng khám bình thường nhưng đo ở nhà hoặc đeo máy đo 24 giờ lại thường xuyên cao. Tình trạng này dễ bị bỏ sót vì người bệnh đi khám thấy ổn nên yên tâm.

Huyết áp tại nhà bao nhiêu thì được coi là cao?

Mốc tham khảo phổ biến là trung bình số đo tại nhà nhiều ngày từ 135/85 mmHg trở lên. Mốc này thấp hơn mốc phòng khám vì ở nhà không có hiệu ứng áo choàng trắng.

Có nên mang máy đo huyết áp đến phòng khám không?

Nên. Nhờ nhân viên y tế đo bằng máy của họ rồi đo ngay bằng máy của bạn ở cùng tay. Nếu chênh nhiều và lặp lại, vấn đề có thể nằm ở máy hoặc băng quấn.

Holter huyết áp dùng khi nào?

Bác sĩ thường chỉ định khi số đo ở phòng khám và tại nhà mâu thuẫn, khi nghi tăng huyết áp áo choàng trắng hoặc ẩn giấu, hoặc cần biết huyết áp ban đêm. Máy tự đo nhiều lần trong 24 giờ.

Tăng huyết áp áo choàng trắng có cần lo không?

Không nên bỏ qua. Nhiều người ở nhóm này về sau chuyển sang tăng huyết áp thật, nên vẫn cần đo tại nhà định kỳ và tái khám theo hẹn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0918.832.283