SinhHieu.comSinh Hiệu
Huyết áp

Huyết áp mỗi lần đo ra một số khác nhau: dao động bao nhiêu là bình thường

Huyết áp thay đổi theo từng nhịp thở, từng phút. Hai lần đo liền nhau lệch dưới khoảng 10 mmHg là thường gặp. Cách gom các con số thành một kết quả dùng được và khi nào dao động là dấu hiệu cần khám.

Huyết áp mỗi lần đo ra một số khác nhau: dao động bao nhiêu là bình thường

Huyết áp đo liền nhau mỗi lần một khác là bình thường, vì huyết áp thay đổi theo từng nhịp thở và từng phút. Hai lần đo cách một hai phút lệch nhau dưới khoảng 10 mmHg là thường gặp. Cách xử lý đúng là đo theo một quy trình cố định rồi lấy trung bình, không chọn con số mình thích.

Khi dao động lớn hơn, lặp đi lặp lại, hoặc máy thường xuyên báo lỗi, đó mới là lúc cần tìm nguyên nhân: do cách đo, do máy, do nhịp tim không đều, hay do bản thân huyết áp đang kém ổn định. Bài này đi qua từng khả năng.

Huyết áp không phải một con số cố định

Nếu nhìn vào đường ghi huyết áp liên tục trong phòng mổ hay phòng hồi sức, người ta thấy một đường lượn sóng chứ không phải một đường thẳng. Khi hít vào, áp lực trong lồng ngực thay đổi, lượng máu về tim thay đổi, huyết áp nhích lên nhích xuống theo. Mỗi nhát bóp của tim cũng không giống hệt nhát trước.

Máy đo điện tử chỉ chụp một khoảnh khắc trong làn sóng đó, rồi dùng thuật toán để ước tính. Vì thế hai lần đo cách nhau một phút, dù người đo ngồi yên tuyệt đối, vẫn khác nhau vài mmHg. Đó không phải máy hỏng, cũng không phải bệnh, mà là bản chất của phép đo.

Trong ngày, huyết áp còn dao động lớn hơn theo hoạt động, cảm xúc, bữa ăn, giấc ngủ. Phần buổi sáng và buổi tối được bàn ở bài huyết áp buổi sáng cao hơn buổi tối. Bài này tập trung vào những lần đo gần nhau trong cùng một buổi.

Lần đo đầu tiên thường cao nhất

Vì sao. Lúc băng bắt đầu bơm, người đo chú ý, hơi căng thẳng; cảm giác bị siết tay cũng làm cơ thể phản ứng. Lần đầu vì vậy hay cao hơn các lần sau, đặc biệt ở người mới tự đo.

Nên làm gì. Nhiều hướng dẫn khuyên đo hai lần, có nơi đo ba lần rồi bỏ lần đầu, lấy trung bình hai lần sau. Làm theo cách bác sĩ của bạn dặn và giữ nguyên cách đó.

Không nên làm gì. Không vì thấy lần đầu cao mà đo liên tục tới khi ra số thấp rồi chỉ ghi số đó. Đo dồn dập còn làm tay tê, máu ứ ở cẳng tay, các lần sau càng kém tin.

Nguồn gây dao động và cách nhận ra

Khi số đo nhảy nhiều hơn mức thường gặp, hãy đi lần lượt từ những nguyên nhân dễ kiểm tra nhất:

Nguồn dao độngDấu hiệu nhận raCách kiểm
Cách đo chưa đềuTư thế, tay kê, giờ đo mỗi hôm một kiểuViết quy trình ra giấy, làm y hệt mỗi lần
Nghỉ chưa đủLần đầu cao vọt, các lần sau giảm dần rõNgồi nghỉ năm phút trước khi bấm
Đo dồn dậpLần đo cách nhau vài giâyChờ một đến hai phút giữa các lần
Băng quấnBăng tuột, lỏng, sai cỡKiểm cỡ và độ chặt mỗi lần quấn
Máy có vấn đềBáo lỗi nhiều, số lệch với máy phòng khámMang máy tới so với nhân viên y tế
Nhịp tim không đềuMạch mỗi lần một khác, máy hiện biểu tượng nhịp bất thườngBáo bác sĩ, có thể cần điện tim
Huyết áp kém ổn định thậtĐo đúng mọi thứ mà vẫn dao động lớn qua nhiều ngàyMang sổ đo cho bác sĩ đánh giá

Năm dòng đầu chiếm phần lớn các trường hợp. Hai dòng cuối là những trường hợp cần bác sĩ.

Gom nhiều con số thành một kết quả dùng được

Thay vì hỏi “con số nào đúng”, hãy hỏi “trung bình của mình là bao nhiêu”. Cách tính đơn giản:

  1. Mỗi buổi đo hai lần cách một đến hai phút. Nếu hai lần chênh hơn khoảng 10 mmHg, đo lần thứ ba.
  2. Ghi tất cả các lần, kể cả lần cao nhất và thấp nhất.
  3. Trung bình của buổi: cộng các số trên lại rồi chia cho số lần đo; làm tương tự với số dưới.
  4. Sau nhiều ngày, lấy trung bình của các buổi, tách riêng sáng và tối.
  5. Đọc trung bình đó theo mốc tại nhà, không đọc từng lần lẻ.

Ví dụ: một buổi đo được 142/88 và 134/84 mmHg. Trung bình buổi đó là 138/86. Không ghi riêng 134/84 vì nó đẹp hơn, cũng không hoảng vì 142/88. Quy trình chi tiết cho cả tuần đo có trong bài quy trình đo huyết áp tại nhà.

Khi máy báo lỗi hoặc ra số vô lý

Máy báo lỗi

Thường do cử động, nói chuyện, băng quấn lỏng hoặc gập ống dẫn. Nghỉ một hai phút, kiểm lại băng và ống, ngồi yên rồi đo lại. Nếu lỗi lặp lại liên tục dù đã làm đúng, có thể pin yếu, băng rò hoặc nhịp tim quá không đều để máy đọc.

Ra số vô lý

Số kiểu 210/40 hay 90/85 mmHg ở một người đang khoẻ, ngồi yên, thường là đo hỏng chứ không phải huyết áp thật. Đừng ghi số đó như kết quả; đo lại sau khi kiểm băng. Nếu đo lại vẫn bất thường, hoặc người đo có biểu hiện mệt, choáng, đau ngực, xử trí theo triệu chứng chứ không chờ máy.

Biểu tượng nhịp không đều

Nhiều máy hiện một biểu tượng khi phát hiện nhịp tim không đều trong lúc đo. Biểu tượng này không phải chẩn đoán, nhưng nếu nó xuất hiện thường xuyên, hãy ghi lại và báo bác sĩ. Ở người có nhịp tim không đều, như rung nhĩ, số đo bằng máy điện tử dao động nhiều hơn; bác sĩ có thể dặn đo nhiều lần hơn và lấy trung bình.

Phản ứng thường gặp làm mọi thứ rối thêm

Thấy số nhảy, nhiều người phản ứng theo những cách khiến con số càng khó đọc. Nhận ra mình đang làm điều nào trong số này:

  • Đo liên tục mười mấy lần trong một buổi để “tìm số đúng”, càng đo càng lo, càng lo số càng cao.
  • Đổi qua lại giữa hai máy, hai tay, hai tư thế trong cùng buổi rồi so các con số với nhau.
  • Hễ thấy số cao là đo lại ngay, thấy số thấp thì thôi; sổ ghi vì vậy nghiêng hẳn về phía số thấp.
  • Gọi người nhà sang đo hộ giữa chừng, vừa đo vừa kể chuyện.
  • Vì một lần đo cao mà tự uống thêm thuốc, vì một lần thấp mà bỏ thuốc.

Cách thoát khỏi vòng lặp này là đặt luật trước: mỗi buổi tối đa ba lần, ghi hết, đo xong thì cất máy. Nếu vẫn lo, ghi cảm giác lo vào sổ và mang theo khi đi khám; cảm giác ấy cũng là điều bác sĩ nên biết.

Khi nào dao động bản thân nó là vấn đề

Có những người đo hoàn toàn đúng cách, máy tốt, mà huyết áp vẫn lúc rất cao lúc rất thấp trong cùng ngày hay giữa các ngày. Dao động lớn như vậy có thể liên quan đến việc uống thuốc không đều, thay đổi thuốc gần đây, rối loạn thần kinh tự chủ, mất nước, hoặc các bệnh lý khác. Đó là thông tin có giá trị, cần bác sĩ xem.

Cách tốt nhất để giúp bác sĩ là ghi đều đặn, kèm giờ uống thuốc, giờ ăn, giấc ngủ, và triệu chứng lúc đo. Một trang sổ có cả số cao lẫn số thấp, kèm hoàn cảnh, nói nhiều hơn một câu kể “huyết áp em lên xuống thất thường lắm”.

Khi nào đi khám, khi nào gọi 115

Nên đi khám khi dao động lớn kéo dài dù đã đo đúng cách, khi máy thường xuyên hiện biểu tượng nhịp không đều, khi mạch đo được lúc rất nhanh lúc rất chậm, hoặc khi dao động đi kèm choáng, mệt, hồi hộp. Không tự tăng giảm thuốc theo từng lần đo cao thấp.

Gọi cấp cứu 115 khi có đau ngực, khó thở, ngất, yếu liệt hay tê một bên người, nói khó, méo miệng, lú lẫn, bất kể máy đang hiện con số nào. Triệu chứng quan trọng hơn con số, nhất là khi con số còn đang nhảy.

Câu hỏi thường gặp

Đo huyết áp hai lần liền nhau lệch bao nhiêu là bình thường?

Hai lần đo cách một hai phút lệch nhau dưới khoảng 10 mmHg là thường gặp. Lệch nhiều hơn thì đo thêm lần thứ ba và lấy trung bình, đồng thời kiểm lại tư thế và băng quấn.

Vì sao lần đo huyết áp đầu tiên thường cao hơn?

Lúc băng bắt đầu bơm, người đo thường hồi hộp và cảm giác bị siết tay làm cơ thể phản ứng. Vì vậy nhiều hướng dẫn khuyên đo ít nhất hai lần và lấy trung bình.

Nên ghi con số nào khi đo nhiều lần?

Ghi tất cả các lần đo, rồi tính trung bình của buổi. Không chọn số thấp nhất hay cao nhất. Bác sĩ đọc trung bình nhiều ngày, không đọc từng lần lẻ.

Máy đo huyết áp báo lỗi liên tục là do đâu?

Thường do cử động, nói chuyện, băng lỏng, ống dẫn bị gập hoặc pin yếu. Nếu đã kiểm hết mà vẫn lỗi, có thể băng rò hoặc nhịp tim không đều. Nên mang máy tới cơ sở y tế kiểm tra.

Người rung nhĩ đo huyết áp bằng máy điện tử có chính xác không?

Khi nhịp tim không đều, số đo bằng máy điện tử dao động nhiều hơn và kém tin hơn. Bác sĩ thường dặn đo nhiều lần rồi lấy trung bình, hoặc chỉ định cách theo dõi riêng.

Huyết áp lên xuống thất thường có nguy hiểm không?

Nếu đã đo đúng cách mà vẫn dao động lớn qua nhiều ngày, đó là thông tin bác sĩ cần đánh giá. Ghi sổ kèm giờ uống thuốc và triệu chứng rồi đi khám, không tự chỉnh thuốc.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0918.832.283