SinhHieu.comSinh Hiệu
Huyết áp

Quy trình đo huyết áp tại nhà: tư thế, thời điểm và số lần đo mỗi buổi

Ngồi nghỉ năm phút, lưng tựa, chân chạm sàn, tay đặt ngang tim, đo hai lần cách nhau một phút, sáng và tối trong bảy ngày. Từng bước làm và lý do của từng bước.

Quy trình đo huyết áp tại nhà: tư thế, thời điểm và số lần đo mỗi buổi

Đo huyết áp tại nhà đúng cách là: ngồi tựa lưng nghỉ năm phút, hai bàn chân chạm sàn, bắp tay để trần đặt ngang tim, không nói chuyện, đo hai lần cách nhau một phút, mỗi ngày đo sáng và tối, liên tục khoảng bảy ngày rồi lấy trung bình.

Nghe thì đơn giản, nhưng gần như ai mới tự đo cũng bỏ sót vài bước. Mỗi bước bỏ sót kéo con số lệch đi một ít, cộng lại có thể thành chênh lệch đủ để đổi hẳn cách đọc. Dưới đây là quy trình đầy đủ, kèm lý do của từng bước để bạn biết bước nào không được cắt bớt.

Chuẩn bị trước khi ngồi xuống

Phần lớn sai số đến từ những việc diễn ra trong nửa giờ trước lần đo. Trước khi đo, hãy kiểm lại:

  • Không uống cà phê, trà đặc, nước tăng lực, không hút thuốc trong ít nhất 30 phút.
  • Không vận động mạnh trong 30 phút; nếu vừa đi chợ về, leo cầu thang, hãy nghỉ lâu hơn.
  • Đi tiểu trước. Bàng quang căng có thể đẩy số trên lên rõ rệt.
  • Buổi sáng: đo sau khi thức dậy và đi vệ sinh, trước khi ăn sáng và trước khi uống thuốc huyết áp nếu đang dùng.
  • Buổi tối: đo trước khi đi ngủ, cách bữa tối ít nhất một giờ, không đo ngay sau khi tắm nước nóng.
  • Chuẩn bị chỗ ngồi: ghế có tựa lưng, cạnh một mặt bàn cao vừa để kê tay, phòng yên tĩnh, nhiệt độ dễ chịu.

Thời điểm uống thuốc so với lần đo nên giữ cố định theo dặn dò của bác sĩ. Bài này không hướng dẫn chỉnh thuốc; mọi thay đổi về thuốc cần bác sĩ quyết định.

Các bước đo, theo đúng thứ tự

Làm theo thứ tự này mỗi lần đo, kể cả khi đã quen tay. Chính sự lặp lại giống nhau mới làm cho các con số so sánh được với nhau:

  1. Ngồi ghế có tựa, lưng dựa hẳn vào ghế, hai bàn chân đặt phẳng trên sàn, không bắt chéo chân.
  2. Xắn hoặc cởi tay áo để băng quấn nằm trực tiếp trên da; tay áo cuộn lên không được thít chặt phía trên băng.
  3. Quấn băng ở bắp tay, mép dưới cách nếp khuỷu khoảng hai đến ba khoát ngón tay, ống dẫn khí nằm phía trong cánh tay theo dấu chỉ trên băng.
  4. Đặt cẳng tay lên bàn, lòng bàn tay ngửa, thả lỏng. Chỉnh gối hoặc khăn gấp sao cho giữa băng quấn ngang mức tim, tức khoảng giữa ngực.
  5. Ngồi yên năm phút trong tư thế đó. Không xem điện thoại, không nói chuyện, không nghe chuyện căng thẳng.
  6. Bấm đo. Trong lúc máy bơm và xả, giữ im, không nói, không cử động tay.
  7. Ghi ngay con số số trên, số dưới, mạch và giờ đo. Đừng đợi đo xong cả loạt mới nhớ lại.
  8. Chờ một đến hai phút, đo lần thứ hai ở cùng tay, cùng tư thế. Ghi lại.
  9. Nếu hai lần chênh nhau hơn khoảng 10 mmHg, đo thêm lần thứ ba và ghi cả ba.

Bước 4 hay bị bỏ qua nhất: cánh tay buông thõng bên hông hoặc đặt thấp trên đùi làm số đo cao hơn thực tế, còn tay giơ cao quá tim thì số thấp đi. Chuyện chọn cỡ băng và quấn băng ảnh hưởng thế nào được bàn riêng ở bài băng quấn sai cỡ làm lệch số.

Mỗi lỗi tư thế đẩy con số đi về đâu

Các xu hướng dưới đây là mô tả định tính theo sách giáo khoa điều dưỡng; mức lệch cụ thể khác nhau ở từng người, nhưng hướng lệch thì khá nhất quán:

LỗiCon số thường lệch vềCách sửa
Không tựa lưng, ngồi chồm về phía trướcCao hơn, nhất là số dướiDựa hẳn lưng vào ghế
Bắt chéo chânCao hơnHai bàn chân đặt phẳng trên sàn
Tay buông thõng, thấp hơn timCao hơnKê gối cho băng ngang giữa ngực
Tay giơ cao hơn timThấp hơnHạ mặt kê xuống
Nói chuyện trong lúc đoCao hơnIm lặng từ lúc ngồi nghỉ tới khi xong
Quấn băng trên lớp áo dàyThường cao hơn, kém tin cậyQuấn trực tiếp trên da
Đo ngay khi vừa ngồi xuốngCao hơnNghỉ đủ năm phút

Một người làm sai đồng thời ba bốn lỗi trên có thể ra số đo cao hơn thực tế đáng kể. Đó là lý do nhiều người đo ở nhà thấy “cao vọt” nhưng đo đúng lại thì bình thường.

Đo bao nhiêu lần, trong bao nhiêu ngày

Một con số không đủ. Câu hỏi thật sự là lấy bao nhiêu con số, vào lúc nào, để trung bình của chúng phản ánh đúng huyết áp thường ngày.

Đo để chuẩn bị đi khám hoặc tái khám

Cách được dùng rộng rãi là đo bảy ngày liên tiếp ngay trước buổi khám, mỗi ngày hai buổi sáng và tối, mỗi buổi hai lần cách nhau một đến hai phút. Như vậy có khoảng 28 con số. Bác sĩ thường bỏ ngày đầu tiên, vì hôm đầu người ta còn hồi hộp, rồi lấy trung bình phần còn lại.

Nếu không đủ bảy ngày, ít nhất cũng nên có ba ngày liên tục. Ít hơn thế thì trung bình dễ bị một buổi bất thường kéo lệch.

Theo dõi lâu dài khi huyết áp đã ổn

Khi bác sĩ đã đánh giá là ổn định, không cần đo hằng ngày. Nhiều người được dặn đo một tuần vài buổi, hoặc một tuần liền trước mỗi lần tái khám. Đo quá dày, mỗi ngày năm sáu lần, không làm số đo chính xác hơn mà dễ sinh lo lắng, và lo lắng lại đẩy số đo lên.

Khi nào đo thêm ngoài lịch

Đo thêm khi có triệu chứng như choáng, đau đầu nhiều, hồi hộp, hoặc khi bác sĩ vừa thay đổi điều trị và dặn theo dõi sát. Khi đo vì có triệu chứng, ghi rõ triệu chứng bên cạnh số đo.

Đo tay nào, ngồi hay nằm

Lần đầu tiên tự đo, hãy đo cả hai tay. Nếu hai tay chênh nhau, những lần sau dùng tay có số cao hơn. Nếu không chênh, chọn tay nào thuận tiện, thường là tay không thuận, và giữ nguyên tay đó. Chuyện hai tay chênh nhiều có ý nghĩa riêng, xem bài huyết áp hai tay chênh lệch.

Tư thế chuẩn khi đo tại nhà là ngồi. Đo nằm chỉ dùng cho người không ngồi được, hoặc khi bác sĩ dặn đo thêm tư thế nằm và đứng để kiểm tra tụt huyết áp tư thế. Khi đo nằm, kê tay sao cho băng quấn ngang mức tim, tức là tay để trên giường, có thể chêm khăn mỏng.

Không trộn lẫn tư thế giữa các lần đo thường ngày. Hôm ngồi, hôm nằm, hôm đứng thì các con số không còn so sánh được.

Những việc không cần làm

Không cần đo ngay khi vừa thức giấc lúc còn nằm trên giường. Buổi sáng đo sau khi đã dậy, đi vệ sinh và ngồi nghỉ, không phải lúc mắt còn nhắm.

Không cần đo liên tục cho tới khi ra số đẹp. Mỗi lần bơm băng làm tay hơi tê, đo dồn dập năm sáu lần liền nhau còn làm số lệch thêm. Hai lần, tối đa ba lần mỗi buổi là đủ.

Không cần đổi tay mỗi lần thấy số cao. Đổi tay để tìm con số thấp hơn làm hỏng tính so sánh. Đã chọn tay nào thì giữ tay đó.

Không tự xoay xở thuốc theo số đo. Số đo tại nhà là dữ liệu để bác sĩ quyết định, không phải tín hiệu để tự uống thêm hay bỏ bớt thuốc.

Tự kiểm sau một tuần đo

Cuối tuần, xem lại sổ. Một tuần đo tốt thường có các dấu hiệu: hai lần trong cùng buổi chênh nhau không quá nhiều, các buổi sáng gần giống nhau, các buổi tối gần giống nhau, có ghi chú hoàn cảnh ở những buổi bất thường. Nếu thấy số nhảy lung tung, hãy quay lại xem đã làm đủ bước chưa trước khi nghĩ tới bệnh.

Nên đi khám khi trung bình cả tuần từ 135/85 mmHg trở lên, hoặc khi người đang điều trị thấy trung bình thay đổi rõ so với các tuần trước. Gọi cấp cứu 115 nếu trong lúc đo có đau ngực, khó thở, yếu liệt hay tê một bên người, nói khó, méo miệng, nhìn mờ đột ngột, lơ mơ, bất kể con số là bao nhiêu.

Câu hỏi thường gặp

Đo huyết áp nên đo tay trái hay tay phải?

Lần đầu đo cả hai tay. Nếu có chênh lệch, những lần sau đo ở tay có số cao hơn. Nếu không chênh, chọn một tay thuận tiện và giữ nguyên tay đó cho mọi lần đo.

Ngồi nghỉ bao lâu trước khi đo huyết áp?

Ít nhất năm phút, ngồi tựa lưng, chân chạm sàn, không nói chuyện. Nếu vừa đi bộ nhanh, leo cầu thang hoặc làm việc nặng, nên nghỉ lâu hơn, khoảng 15 đến 30 phút.

Mỗi lần đo huyết áp nên đo mấy lần?

Mỗi buổi đo hai lần cách nhau một đến hai phút và ghi cả hai. Nếu hai lần chênh nhau hơn khoảng 10 mmHg thì đo thêm lần thứ ba.

Đo huyết áp buổi sáng trước hay sau khi ăn?

Nên đo trước khi ăn sáng và trước khi uống thuốc huyết áp nếu đang dùng, sau khi đã đi vệ sinh và ngồi nghỉ. Giữ đúng thứ tự này mỗi ngày để số đo so sánh được.

Có thể đo huyết áp qua lớp áo mỏng không?

Nên quấn băng trực tiếp lên da. Áo mỏng đôi khi gây sai lệch ít, nhưng áo dày hay tay áo xắn lên bị thít chặt làm số đo kém tin cậy, thường cao hơn thực tế.

Đo huyết áp bao nhiêu ngày trước khi đi khám?

Cách phổ biến là đo bảy ngày liền trước buổi khám, sáng và tối, mỗi buổi hai lần. Không đủ bảy ngày thì ít nhất ba ngày, mang cả sổ ghi đi để bác sĩ xem.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0918.832.283