SinhHieu.comSinh Hiệu
Nhịp thở

Co kéo lồng ngực ở trẻ: nhìn chỗ nào, khác thở bụng bình thường ra sao

Co kéo là da lõm vào dưới sườn, giữa các xương sườn hoặc ở hõm cổ mỗi lần trẻ hít vào. Cách nhìn từng vị trí, phân biệt với thở bụng bình thường và khi nào phải đi cấp cứu.

Co kéo lồng ngực ở trẻ: nhìn chỗ nào, khác thở bụng bình thường ra sao

Co kéo là khi da ở dưới bờ sườn, giữa các xương sườn hoặc ở hõm cổ trên xương ức lõm vào mỗi lần trẻ hít vào. Khác với thở bụng bình thường, lúc trẻ hít vào thì bụng phồng ra nhưng phần dưới ngực lại thụt vào. Thấy co kéo rõ khi trẻ nằm yên là dấu hiệu khó thở cần được khám.

Trẻ nhỏ có lồng ngực mềm, các xương sườn chưa cứng như người lớn. Khi đường thở hẹp lại hoặc phổi kém mềm do viêm, cơ hoành phải kéo mạnh hơn, và chỗ mềm nhất của thành ngực bị hút lõm vào. Vì vậy co kéo là thứ trẻ nhỏ “nói” cho người lớn biết rằng trẻ đang phải thở rất vất vả, rất lâu trước khi trẻ biết nói “con mệt”.

Bốn vị trí cần nhìn

Đặt trẻ nằm ngửa hoặc ngồi dựa vào lòng người lớn, cởi hoặc vén áo để lộ toàn bộ ngực và bụng trên. Nhìn lần lượt bốn chỗ sau, mỗi chỗ vài nhịp thở:

Dưới bờ sườn

Ngay dưới vòng cung xương sườn cuối, chỗ ngực chuyển sang bụng. Khi trẻ hít vào, phần da và cơ ở đây thụt vào thành một rãnh. Đây là vị trí quan trọng nhất; trong hướng dẫn xử trí trẻ bệnh của Tổ chức Y tế Thế giới, nó được gọi là rút lõm lồng ngực và dùng làm dấu hiệu phân loại trẻ ho, khó thở cần được chăm sóc tại cơ sở y tế.

Giữa các xương sườn

Ở trẻ gầy, mỗi lần hít vào có thể thấy da lõm xuống trong các khe giữa xương sườn, như từng nan quạt hiện ra. Nhìn từ bên hông, dưới ánh sáng chiếu nghiêng, sẽ rõ hơn nhìn thẳng.

Hõm trên xương ức

Chỗ lõm hình chữ V ở chân cổ, ngay trên đầu xương ức. Khi trẻ khó thở nhiều, hõm này sâu xuống mỗi lần hít. Co kéo ở đây thường đi cùng tắc nghẽn đường thở phía trên, nhiều khi kèm tiếng rít lúc hít vào.

Trên xương đòn

Hai hõm nhỏ phía trên xương đòn cũng có thể lõm theo nhịp. Thấy co kéo ở cả cổ lẫn ngực là trẻ đang phải dùng gần như mọi cơ hô hấp phụ.

Thở bụng bình thường hay co kéo: phân biệt thế nào

Cha mẹ hay lo khi thấy bụng con phồng xẹp nhiều, nghĩ là con thở bằng bụng tức là khó thở. Thật ra trẻ nhỏ khoẻ mạnh vốn thở bụng. Khác biệt nằm ở hướng chuyển động:

Điểm nhìnThở bụng bình thườngCó co kéo
Lúc hít vào, ngực dướinở ra hoặc gần như đứng yênthụt vào thành rãnh dưới sườn
Lúc hít vào, bụngphồng ra nhẹ nhàngphồng ra mạnh, trong khi ngực thụt vào
Khe liên sườn, hõm cổphẳnglõm xuống theo nhịp
Vẻ ngoàithở êm, mặt thư giãnthường kèm thở nhanh, phập phồng cánh mũi, có khi rên
Khi trẻ ngủ sayđều, êmvẫn còn co kéo

Kiểu ngực thụt vào trong khi bụng phồng ra, ngực và bụng chuyển động ngược chiều như cái bập bênh, là dấu hiệu khó thở đáng lo, cần được khám ngay.

Cách nhìn co kéo cho đúng

Co kéo dễ nhìn sai nếu trẻ đang quấy. Làm theo thứ tự:

  1. Chờ trẻ nằm yên hoặc ngủ. Lúc khóc, bụng và ngực trẻ nào cũng gồng lên, lõm hõm, không đánh giá được.
  2. Cởi áo hoặc vén lên tới nách. Nhìn qua áo, dù mỏng, gần như không thấy co kéo nhẹ.
  3. Bật đèn hoặc đặt trẻ gần cửa sổ, để ánh sáng chiếu nghiêng qua ngực. Bóng đổ giúp thấy rãnh lõm rõ hơn.
  4. Nhìn ngang tầm ngực trẻ, không nhìn từ trên xuống.
  5. Quan sát ít nhất năm, sáu nhịp thở liên tiếp, tập trung vào dưới bờ sườn trước.
  6. Đếm luôn nhịp thở trọn một phút trong lúc đã nhìn.
  7. Nếu thấy co kéo, quay video khoảng 20 đến 30 giây, quay ngang ngực, đủ sáng. Bác sĩ xem video lúc trẻ ngủ thường có giá trị hơn nhìn trẻ đang khóc ở phòng khám.

Cách đếm nhịp thở cho trẻ được viết riêng trong bài đếm nhịp thở cho trẻ nhỏ.

Trẻ rất nhỏ và những điều cần biết thêm

Ở trẻ sơ sinh và trẻ vài tuần tuổi, thành ngực rất mềm, nên có thể thấy lõm nhẹ thoáng qua dưới sườn ngay cả khi trẻ khoẻ. Điều cần để ý là lõm sâu, thấy rõ ở mỗi nhịp và kéo dài khi trẻ ngủ yên. Với trẻ dưới 2 tháng, chỉ cần nghi ngờ là nên cho bác sĩ xem, vì trẻ nhỏ cỡ này trở nặng nhanh.

Trẻ bị nghẹt mũi nhiều, nhất là trẻ dưới vài tháng chủ yếu thở mũi, có thể co kéo nhẹ do mũi tắc. Sau khi làm sạch mũi theo cách nhân viên y tế đã hướng dẫn, co kéo đỡ hẳn thì yên tâm hơn; còn nguyên thì vấn đề nằm sâu hơn mũi.

Co kéo thường đi kèm những dấu hiệu khác: trẻ gật gù đầu theo nhịp thở, cánh mũi phập phồng, tiếng rên nhỏ cuối mỗi lần thở ra, bú ngắt quãng vì phải dừng lấy hơi. Càng nhiều dấu hiệu cùng lúc, mức khó thở càng nặng.

Khi bác sĩ cho trẻ về nhà theo dõi

Nhiều trẻ có co kéo nhẹ được bác sĩ khám và cho về nhà theo dõi, nhất là khi trẻ vẫn bú tốt và không thiếu oxy. Lúc này người nhà là người canh chính, và co kéo là thứ cần nhìn lại đều đặn chứ không chỉ nhìn một lần lúc mới về.

Cách làm thực tế: chọn vài mốc cố định trong ngày, ví dụ sau mỗi cữ bú một lúc khi trẻ đã ngủ, nhìn lại dưới sườn và đếm nhịp thở, ghi vào một tờ giấy theo ba cột giờ, nhịp thở, co kéo không có, nhẹ hay rõ. Ban đêm là lúc nhiều bệnh hô hấp ở trẻ nặng lên, nên đừng bỏ mốc trước khi cả nhà đi ngủ và một mốc lúc nửa đêm.

Ghi thêm lượng bú hoặc uống. Trẻ đang co kéo thường bú từng chút một, dừng lại thở rồi bú tiếp. Cho bú ít mà nhiều lần thường dễ hơn cho trẻ. Nếu tổng lượng bú trong ngày tụt xuống còn khoảng một nửa so với thường lệ, hoặc số tã ướt giảm rõ, đó là lý do quay lại khám dù co kéo không tăng.

Không tự mua thuốc ho, thuốc long đờm hay thuốc xông cho trẻ đang co kéo khi chưa hỏi bác sĩ. Hỏi rõ lúc khám: dấu hiệu nào thì quay lại ngay, và nếu không có gì thì bao lâu tái khám.

Những nhầm lẫn hay gặp

Thấy bụng phồng xẹp mạnh là hoảng. Trẻ nhỏ thở bụng là bình thường. Chỉ lo khi ngực dưới thụt vào cùng lúc bụng phồng ra.

Nhìn lúc trẻ đang khóc. Khóc làm mọi trẻ co rút cơ ngực bụng. Kết luận lúc này dễ sai cả hai chiều.

Thấy hõm ức lõm khi trẻ gầy. Trẻ gầy có hõm cổ sâu sẵn. Điều cần nhìn là hõm đó có sâu thêm theo từng nhịp hít vào hay không.

Chỉ nhìn một lần. Co kéo có thể tăng dần theo giờ, nhất là ban đêm. Nhìn lại sau một hai giờ, so với video lần trước.

Khi nào đi khám, khi nào gọi 115

Đưa trẻ đi khám trong ngày nếu:

  • Thấy co kéo dưới sườn rõ khi trẻ nằm yên, dù trẻ vẫn bú và chơi được.
  • Co kéo kèm thở nhanh theo ngưỡng tuổi.
  • Trẻ dưới 2 tháng có bất kỳ mức co kéo nào làm cha mẹ nghi ngờ.

Gọi cấp cứu 115 hoặc đến cơ sở cấp cứu ngay nếu: co kéo nhiều vị trí cùng lúc, ngực bụng chuyển động ngược chiều; trẻ rên mỗi lần thở; tím môi hoặc quanh miệng; không bú, không uống được; li bì, khó đánh thức; có những cơn ngừng thở. Trong lúc chờ, để trẻ ở tư thế trẻ thấy dễ chịu, thường là bế đứng dựa vào vai, không cố cho ăn uống.

Khi nói chuyện với bác sĩ, mô tả cụ thể: lõm ở đâu, lõm rõ hay nhẹ, có khi ngủ không, nhịp thở bao nhiêu, bú được bao nhiêu so với thường ngày. Đó là những gì họ cần để quyết định.

Câu hỏi thường gặp

Trẻ thở hóp bụng có phải co kéo không?

Không hẳn. Co kéo là phần ngực dưới bờ sườn thụt vào khi hít, trong lúc bụng phồng ra. Bụng phồng xẹp nhịp nhàng mà ngực không lõm là trẻ đang thở bụng bình thường.

Co kéo lồng ngực nhìn ở đâu rõ nhất?

Rõ nhất ở ngay dưới vòng cung xương sườn cuối. Cởi áo trẻ, chờ trẻ nằm yên, nhìn ngang tầm ngực dưới ánh sáng chiếu nghiêng trong vài nhịp liên tiếp.

Trẻ sơ sinh lõm ngực nhẹ khi thở có sao không?

Trẻ sơ sinh có thành ngực mềm nên lõm nhẹ thoáng qua có thể gặp. Lõm sâu, thấy ở mọi nhịp, kéo dài khi trẻ ngủ yên thì cần cho bác sĩ xem sớm.

Thở co kéo có phải là viêm phổi không?

Co kéo chỉ cho biết trẻ đang thở vất vả, không cho biết nguyên nhân. Viêm phổi, viêm tiểu phế quản, hen hay tắc đường thở trên đều có thể gây co kéo; bác sĩ sẽ khám để phân biệt.

Có nên quay video khi thấy trẻ co kéo?

Nên. Quay 20 đến 30 giây ngang ngực lúc trẻ ngủ, đủ sáng. Ở phòng khám trẻ thường khóc nên bác sĩ khó thấy kiểu thở thật của trẻ.

Co kéo kèm dấu hiệu gì thì phải đi cấp cứu?

Đi cấp cứu ngay khi co kéo kèm rên, tím môi, ngực bụng chuyển động ngược chiều, không bú được, li bì hoặc có cơn ngừng thở.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0918.832.283