SinhHieu.comSinh Hiệu
Mạch và nhịp tim

Nhịp tim khi ngủ và lúc vừa thức dậy: vì sao thấp hơn ban ngày

Khi ngủ, nhịp tim chậm xuống, có lúc dưới 60, rồi tăng dần khi gần sáng. Cách đọc con số đêm, đếm cho người thân đang ngủ, và khi nào nhịp đêm đáng lo.

Nhịp tim khi ngủ và lúc vừa thức dậy: vì sao thấp hơn ban ngày

Khi ngủ, hệ thần kinh “phanh” tim lại nên nhịp tim thường chậm hơn nhịp nghỉ ban ngày, ở nhiều người khoẻ có lúc xuống dưới 60. Gần sáng nhịp nhích dần lên, và lúc vừa ngồi dậy có thể tăng thêm vài nhịp. Đáng lo là khi nhịp đêm nhanh bất thường hoặc chậm kèm ngưng thở, thức dậy choáng.

Nhiều người chỉ biết đến nhịp tim lúc ngủ khi một thiết bị đeo tay báo con số thấp, hoặc khi chăm người nhà ốm ban đêm và bắt mạch thấy chậm. Bài này giải thích nhịp tim đi theo giấc ngủ thế nào, cách đếm cho người đang ngủ mà không đánh thức họ, và những tình huống nhịp đêm cần được bác sĩ biết.

Nhịp tim đi theo giấc ngủ ra sao

Khi bắt đầu ngủ, nhánh thần kinh làm chậm tim chiếm ưu thế. Nhịp tim và huyết áp hạ dần, thấp nhất thường rơi vào giấc ngủ sâu ở nửa đầu đêm. Ở giai đoạn ngủ mơ, nhịp tim lại dao động nhiều hơn, có lúc nhanh lên, có lúc không đều nhẹ, giống lúc đang thức.

Về gần sáng, cơ thể chuẩn bị thức dậy: nội tiết tố buổi sáng tăng, nhịp tim và huyết áp nhích dần lên. Khi ngồi dậy và đứng lên, nhịp lại tăng thêm vài nhịp để giữ máu lên não. Vì vậy nhịp đo ngay khi vừa mở mắt, còn nằm, thường thấp hơn nhịp đo sau khi đã ngồi dậy đi lại vài phút.

Mức nhịp nghỉ ban ngày là con số so sánh, được hướng dẫn đo trong bài nhịp tim lúc nghỉ của người lớn. Nhịp đêm thường thấp hơn mức đó một khoảng, khác nhau tuỳ người.

Nhịp tim trong một ngày đêm của người khoẻ

Bảng mô tả xu hướng chung, không phải con số chuẩn. Từng người có khoảng riêng:

Thời điểmXu hướng nhịp timGhi chú
Ngủ sâu nửa đầu đêmthấp nhất trong ngàyngười khoẻ, người tập luyện có thể xuống dưới 60, thậm chí năm mươi
Giai đoạn ngủ mơdao động, có lúc nhanh hơncó thể hơi không đều theo hơi thở và giấc mơ
Gần sángnhích dần lênđi cùng huyết áp buổi sáng tăng
Vừa thức, còn nằmvẫn thấpcon số dễ lặp lại nhất để theo dõi xu hướng
Ngồi dậy, đứng lêntăng thêm vài nhịpđứng dậy quá nhanh có thể choáng thoáng qua
Ban ngày lúc nghỉmức nghỉ quen thuộccao hơn lúc ngủ

Vì nhịp đêm có thể xuống dưới 60 ở người khoẻ, việc một thiết bị báo nhịp lúc ngủ năm mươi mấy thường không có nghĩa gì đáng lo nếu ban ngày người đó khoẻ, không choáng, không mệt. Bài mạch chậm dưới 60 nói rõ khi nào mạch chậm cần khám.

Đếm mạch cho người thân đang ngủ

Khi chăm người ốm ban đêm, có lúc cần biết mạch mà không muốn đánh thức họ. Cách làm:

  1. Bật một ngọn đèn nhỏ, đủ để thấy kim giây hoặc màn hình bấm giờ của điện thoại để úp xuống bên cạnh.
  2. Nhìn trước xem người bệnh thở có đều, có ngáy, có cơn ngưng thở không. Ghi lại.
  3. Chọn tay đang nằm ngoài chăn hoặc dễ tiếp cận. Đặt nhẹ hai đầu ngón tay ở cổ tay phía ngón cái, đừng nhấc tay họ lên.
  4. Đếm trọn 60 giây. Ở người đang ngủ, nhịp thường chậm và đều, ít khi cần đếm lại.
  5. Sờ nhẹ trán hoặc gáy xem có nóng, có vã mồ hôi không.
  6. Ghi lại giờ, con số, nhịp đều hay không, kiểu thở, nhiệt độ nếu có đo.

Nếu người bệnh đang sốt hay mất nước, nhịp đêm có thể không chậm như thường lệ. Con số ghi được lúc 2, 3 giờ sáng giúp bác sĩ hình dung bệnh tiến triển ra sao trong đêm. Nếu tay người bệnh lạnh, mạch cổ tay khó bắt, đừng cố ấn mạnh; làm ấm tay bằng chăn vài phút rồi thử lại.

Thức dậy giữa đêm tim đập nhanh: những lý do hay gặp

Không ít người kể rằng nửa đêm bừng tỉnh, tim đập thình thịch. Trước khi lo, nghĩ tới những lý do sau:

Giấc mơ, ác mộng. Tỉnh dậy sau một giấc mơ đáng sợ, tim đập nhanh, toát mồ hôi, thường dịu trong vài phút khi đã tỉnh hẳn.

Tiểu đêm, đứng dậy đột ngột. Đứng dậy nhanh từ tư thế nằm làm nhịp tăng để giữ huyết áp. Người già, người dùng thuốc huyết áp dễ choáng lúc này; nên ngồi ở mép giường một lúc trước khi đứng.

Rượu bia buổi tối. Khi rượu bị chuyển hoá hết trong nửa sau đêm, nhịp tim thường tăng, giấc ngủ chập chờn, hay tỉnh giấc.

Ngáy to, ngưng thở khi ngủ. Những cơn ngưng thở làm oxy máu giảm, khi thở lại tim đập nhanh và mạnh. Người nhà nghe thấy ngáy to, im bặt rồi thở hắt mạnh là dấu hiệu cần kể với bác sĩ.

Sốt, nhiễm trùng. Sốt về đêm làm mạch nhanh, kèm rét run hoặc vã mồ hôi.

Lo âu, hoảng loạn về đêm. Có người tỉnh dậy đột ngột với cảm giác sợ hãi, tim đập dồn dập, khó thở. Cần được khám để loại trừ nguyên nhân thực thể trước khi xem là do lo âu.

Khi nhịp đêm đáng để bác sĩ biết

Nhịp tim đêm nhanh bất thường so với thường lệ, kéo dài nhiều đêm, trong khi không sốt, không uống rượu, không ác mộng: có thể liên quan tới tuyến giáp, thiếu máu, vấn đề ở tim hoặc phổi. Cần khám.

Nhịp đêm rất chậm kèm những cơn ngưng thở người nhà quan sát được, hoặc người bệnh thức dậy mệt mỏi, đau đầu buổi sáng, buồn ngủ cả ngày: đây là chuyện của giấc ngủ có thể ảnh hưởng tới tim, nên kể với bác sĩ.

Tỉnh dậy với tim đập dồn dập, rất nhanh, rất đều, bắt đầu đột ngột và không dịu sau vài phút: ghi lại cơn theo cách trong bài tim đập thình thịch đột ngột.

Các thiết bị đeo tay theo dõi nhịp tim lúc ngủ là chuyện của một chủ đề khác; ở đây chỉ cần nhớ: một lần báo con số thấp lúc ngủ ở người khoẻ hiếm khi có ý nghĩa, xu hướng thay đổi qua nhiều tuần mới đáng xem.

Hai tình huống để đối chiếu

Cùng là nhịp đêm thấp hay thay đổi, hai người dưới đây cần cách nhìn khác nhau:

Chàng trai hay chạy bộ thấy đồng hồ báo nhịp đêm thấp

Đêm nào nhịp lúc ngủ cũng quanh 48 đến 52, ban ngày chạy tốt, không choáng, sáng dậy tỉnh táo. Đây là hình ảnh thường gặp ở người tập sức bền. Không cần làm gì thêm ngoài việc để ý nếu sau này xuất hiện mệt, choáng khi tập.

Ông bố năm mươi tuổi ngáy to, sáng dậy mệt

Vợ kể ông ngáy to, có lúc im bặt rồi thở hắt, sáng dậy đau đầu, ban ngày ngồi đâu ngủ đó. Bắt mạch lúc ông ngủ thấy lúc chậm lúc nhanh theo từng đợt ngáy. Tổ hợp này gợi ý ngưng thở khi ngủ, nên đi khám; mang theo ghi chép của người vợ về số lần ngưng và giờ giấc.

Thói quen làm nhịp tim ban đêm dịu hơn

Những điều sau giúp nhiều người ngủ sâu hơn và nhịp đêm ổn định hơn. Không có gì đặc biệt, nhưng làm đều mới có tác dụng:

  • Ngừng cà phê, trà đặc từ đầu giờ chiều.
  • Không uống rượu bia để dễ ngủ: rượu làm ngủ nhanh nhưng phá nửa sau đêm.
  • Ăn tối sớm, không ăn quá no ngay trước khi nằm.
  • Phòng ngủ mát, thoáng, tối và yên.
  • Giờ ngủ và giờ dậy tương đối cố định, kể cả cuối tuần.
  • Người già dậy tiểu đêm: ngồi dậy từ từ, ngồi mép giường một lúc, bật đèn trước khi đứng lên.

Nếu đã làm đủ mà vẫn hay tỉnh dậy tim đập nhanh, hoặc người nhà nghe thấy ngáy kèm ngưng thở, nên đi khám thay vì tự thử thêm biện pháp.

Khi nào gọi cấp cứu 115 ban đêm

Ban đêm người ta hay ngại làm phiền, chờ tới sáng. Đừng chờ khi có:

  • Đau tức ngực khiến tỉnh giấc, không dịu khi ngồi dậy nghỉ.
  • Khó thở phải ngồi dậy mới thở được, thở rít, môi tím.
  • Tim đập rất nhanh hoặc rất chậm kèm choáng, ngất, vã mồ hôi lạnh.
  • Người nhà gọi không tỉnh, lay không đáp, hoặc tỉnh mà lú lẫn, nói khó, yếu một bên người.

Trong lúc chờ, bật đèn, mở cửa sẵn cho nhân viên cấp cứu, để người bệnh ở tư thế dễ thở nhất, chuẩn bị sẵn danh sách thuốc đang dùng.

Câu hỏi thường gặp

Nhịp tim khi ngủ 50 có bình thường không?

Ở người khoẻ, nhất là người tập luyện, nhịp lúc ngủ xuống năm mươi khá thường gặp. Đáng khám khi ban ngày cũng hay choáng, mệt, hoặc có cơn ngưng thở khi ngủ.

Vì sao vừa thức dậy đứng lên thì tim đập nhanh?

Khi đứng dậy, tim tăng nhịp để giữ đủ máu lên não. Tăng vài nhịp là bình thường. Choáng nhiều hoặc suýt ngất khi đứng dậy cần được khám.

Nửa đêm tỉnh dậy tim đập thình thịch có nguy hiểm không?

Thường do ác mộng, rượu bia, đứng dậy đột ngột hoặc ngưng thở khi ngủ. Nếu lặp lại nhiều đêm, kéo dài, hoặc kèm đau ngực, khó thở thì cần đi khám.

Có nên đánh thức người bệnh để đo mạch ban đêm?

Thường không cần. Bắt mạch cổ tay nhẹ nhàng khi họ đang ngủ, quan sát nhịp thở và da. Đánh thức nếu họ có dấu hiệu khó thở, vã mồ hôi lạnh hay không đáp ứng như thường.

Ngáy to có làm ảnh hưởng tới nhịp tim không?

Ngáy to kèm những cơn ngưng thở làm oxy máu giảm, tim phải đập nhanh và mạnh lên khi thở lại. Nên kể với bác sĩ nếu người nhà quan sát thấy.

Đo nhịp tim lúc nào trong buổi sáng thì dễ so sánh nhất?

Ngay khi vừa thức dậy còn nằm, hoặc sau khi ngồi yên năm phút trước cà phê. Chọn một cách và giữ nguyên mỗi ngày.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0918.832.283